Τίτος Πατρίκιος, Το ξόρκι

Μισώ το τίποτα

μα τώρα τελευταία

συχνά το αναφέρω

σαν νά ‘θελα να το ξορκίσω.

Το ίδιο μισώ το θάνατο

που επίσης συχνά τον αναφέρω

όμως αυτός με τίποτα δεν ξορκίζεται.

Το ποίημα είναι από τη συλλογή, Συγκατοίκηση με το παρόν, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2012

Κεντρική ιδέα του ποιήματος είναι ο θάνατος, οποίος δεν ξορκίζεται με τίποτα. Ο θάνατος, που νίκησε το Διγενή στα Μαρμαρένια Αλώνια, που κορόιδεψε τον Ορφέα πως θα του γυρίσει πίσω στη ζωή την Ευρυδίκη, αλλά βρήκε πάλι τρόπο να του την ξαναπάρει στον Άδη. Ο Θάνατος που τελικά έχει πάντοτε την τελευταία λέξη. Την οριστική τελευταία απόφαση. Γι αυτό και αποτελεί την εσχάτη των ποινών, αλλά και το μέγιστο μπαμπούλα για εκφοβισμό.

Ο άνθρωπος φοβάται το θάνατο, δεν τον θέλει και τον ξορκίζει με πολλούς τρόπους. Αδυνατεί να συμβιβαστεί με την ιδέα του. Δεν ξέρει τι συμβαίνει μετά. Για το μετά υπάρχουν πολλές θεωρίες και απόψεις. Καμιά όμως δεν τον ικανοποιεί. Πάντα μέσα του κρατά την πιο πιθανή. Να μην υπάρχει τίποτε. Ο άνθρωπος πεθαίνει και χάνεται, εξαφανίζεται, σκορπίζεται στα εξ ων έχει συντεθεί στο σύμπαν. Σκέψεις, συναισθήματα, γνώσεις, επιθυμίες, αγάπες, έρωτες…

Η Χριστιανική θρησκεία αποδέχεται τη μετά θάνατο ζωή. Γι αυτό μας μιλά για  τη Δευτέρα Παρουσία, την ανάσταση των νεκρών. Οι καλοί χριστιανοί  το πιστεύουν και παρηγοριούνται. Η αρχαία ελληνική θρησκεία δεν είναι καθόλου παρηγορητική. Δεν μίλησε ποτέ για κόλαση και παράδεισο, ούτε για ζωή στον Άδη. Στη χώρα του Πλούτωνα οι νεκροί κυκλοφορούν ως σκιές άχρωμες, άυλες, υπαρκτές στην ανυπαρξία τους. Για το πόσο πικρή, ακριβώς για το τίποτα που τη χαρακτηρίζει, είναι η ζωή στον κάτω κόσμο, μας διασώζει ο Ποιητής των ποιητών Όμηρος. Στην Οδύσσεια, ο δαιμονικός Οδυσσέας, για τον οποίο ο κόσμος δεν έχει σύνορα,  πηγαίνει  στον Άδη. Εκεί ανάμεσα σε χαμένες σκιές χαμένων ανθρώπων συναντά τον Αχιλλέα, τον μέγιστο των ηρώων, σκιά τώρα ανάμεσα στις σκιές, ένα τίποτα στο μηδέν και το άπειρο.  Αισθάνεται όμως την ανάγκη ο βασιλιάς της Ιθάκης  να καλοτυχίσει το γιο της Θέτιδας που κι όταν ζούσε σαν θεό τον τιμούσαν οι Αργίτες και νεκρός τώρα στους νεκρούς μεγάλη δύναμη έχει. Δεν έχει την ίδια γνώμη όμως ο νεκρός ήρωας.

“Δυσσέα για το θάνατο μη με παρηγορήσεις.

Θάθελα νάμαι χωρικός και να ξενοδουλεύω

σε αφέντη δίχως χτήματα, πούναι το βιος του λίγο,

παρά να βασιλεύω εδώ στους πεθαμένους όλους”. (Οδ, λ 488-491)

Ηλίου φαεινότερον πως ο άνθρωπος δεν τον θέλει το θάνατο ούτε τις δόξες του Κάτω Κόσμου, αν υπάρχουν.  Προτιμά φτωχός και πεινασμένος, αλλά ζωντανός, γιατί η ζωή είναι από μόνη της ελπίδα. Ελπίδα να δει, να γνωρίσει, να μάθει, να αγαπήσει, να αγαπηθεί, να μισήσει, να μισηθεί, να κονταροχτυπηθεί με την πραγματικότητα, όσο σκληρή κι αν είναι. Ελπίδα να δημιουργήσει και να καταξιωθεί. Στον άλλο κόσμο τίποτα από όλα αυτά δεν συμβαίνει. Γιατί λοιπόν ο άνθρωπος, που έχει συνείδηση της πραγματικότητας, της ζωής και του θανάτου, γιατί να θέλει τον θάνατο; Το λέει και ο εθνικός μας ποιητής στους Ελεύθερους Πολιορκημένους: Γλυκιά η ζωή κι ο θάνατος μαυρίλα.

Η αρχαία ελληνική φιλοσοφική σκέψη παραδίδει πολλά περί ζωής και θανάτου, αλλά εγώ θα σταθώ σε δύο μόνο πάγιες απόψεις. Του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Για τον Πλάτωνα υπάρχει μετά θάνατον ζωή και μάλιστα σε έναν κόσμο ιδεατό και τέλειο, τον οποίον μόνον οι αγνές ψυχές θα γνωρίσουν. Για τον Αριστοτέλη τα πράγματα είναι πιο απλά. Δεν υπάρχει ζωή μετά το θάνατο. Πέθανες, πάει τελείωσες. Όποιος όμως έχει δημιουργήσει έργο διαχρονικό σε κάποιο τομέα της επιστήμης ή της τέχνης, αποδεκτό και καταξιωμένο από τους πολλούς, από το λαό, τότε ναι, τότε αυτός έχει κερδίσει την αθανασία. Απόδειξη: σήμερα μιλάμε για τους Αρχαίους Έλληνες, τους σπουδαίους και καταξιωμένους δημιουργούς, σαν να είναι ανάμεσά μας.  Γιατί  ζουν μέσα από το έργο και τη δράση τους και μας διδάσκουν ακόμη.

Ας τους μιμηθούμε. Διαφορετικά μας παραμονεύει ο θάνατος, δηλαδή η ανυπαρξία. Και βέβαια δεν θα μας σώσουν τα ξόρκια.

 

Η ερμηνεία των κειμένων

Η ερμηνεία των κειμένων εντάσσεται σε ό,τι εννοούμε δημιουργία (μεταδημιουργία;) και θεωρείται το κύριο έργο του φιλολόγου. Ο Ιωάννης Κακριδής προσδιορίζει ως εξής την ερμηνευτική διαδικασία. «Με την ερμηνεία θα ζητήσει (ο φιλόλογος) περνώντας πρώτα από τη μορφή και το υλικό περιεχόμενο, να ξεπεράσει και μορφή και περιεχόμενο, για να συλλάβει την απόλυτη αξία του έργου, κι έτσι να χαρεί όλον τον κόσμο που έκλεισε ο ποιητής στη δημιουργία του» .

Οι λόγοι που οδήγησαν στην ανάγκη της ερμηνευτικής παρέμβασης στα κείμενα οφείλονται:

Στις πολιτισμικές διαφοροποιήσεις των λαών,

στην πολιτιστική απομάκρυνση μεταξύ δημιουργού και αναγνώστη,

στη δυνατότητα που δημιουργείται με το γραπτό λόγο για «πολυσήμαντες νοηματοδοτήσεις»,

στη διάθεση του συγγραφέα να δίνει κάποιες από τις θελήσεις του υπαινικτικά,

στη διάθεση του αναγνώστη να τις αποσαφηνίσει .

Ερμηνευτική, λοιπόν, σημαίνει «συνολική κατανόηση του λόγου γενικότερα και των κειμένων ειδικότερα». Και κατά τη διατύπωση του J.Hawthorn, ερμηνεία θεωρείται η «διαδικασία δημιουργίας κάποιου καινούργιου και προσωπικού για τον ερμηνευτή πράγματος, ως προέκταση ενός προϋπάρχοντος κειμένου» .

Η ερμηνευτική ως μέθοδος και κλάδος της φιλολογίας, ψυχολογίας  και φιλοσοφίας, προς διερεύνηση της γνώσης και της επίδρασής της στον άνθρωπο εμφανίζεται στις αρχές του 19ου αιώνα. Θεμελιωτής της νεότερης ερμηνευτικής θεωρείται ο Fridrich Schleiermacher, ο οποίος εισήγαγε πλούσια προβληματική στην ερμηνεία των κειμένων.  Από τότε, ένα πλήθος θεωριών έχουν διατυπωθεί σχετικά με την ερμηνευτική διαδικασία, αρχίζοντας από το συγγραφέα, περνώντας στο κείμενο και καταλήγοντας στον αναγνώστη.  Από το πλήθος  των ερμηνευτικών προτάσεων ο φιλόλογος θα επιλέξει εκείνη ή καλύτερα εκείνες που θα του υπαγορεύσει το κείμενο.  Ο ερμηνευτής οφείλει να σέβεται τη γνώμη του κειμένου, να το υπακούει και να το ακολουθεί. Διαφορετικά, αν επιχειρήσει εξωκειμενικές αναζητήσεις,  θα κατασκευάσει  κάτι άλλο, το οποίο ανεξάρτητα από την ποιότητά του δεν θα είναι το κείμενο ερμηνευμένο. Ως εκ τούτου καλό και απαραίτητο είναι ο καθηγητής να έχει ενημερωθεί πάνω στις ποικίλες  ερμηνευτικές θεωρίες που έχουν διατυπωθεί, να τις έχει μελετήσει και να κατέχει έννοιες, και ονόματα, όπως :

Φιλοσοφία της ζωής. W. Dilthey (1833-1911). Γερμανός φιλόσοφος, θεωρητικός της Μεθοδολογίας των «Πνευματικών Επιστημών», διαμορφωτής και θεμελιωτής των καταστατικών αρχών της «κατανοούσας Ψυχολογίας».

Φαινομενολογική Ερμηνευτική. Edmund Husserl (1859-1938), Γερμανός φιλόσοφος.

Υπαρξιακή Ερμηνευτική. Martin Heidegger (1889-1976), Γερμανός φιλόσοφος, εκπρόσωπος του άθεου υπαρξισμού.

Σύγχρονη Ερμηνευτική. Surgen Habermas, Hans-Georg Gadamer.

Θεωρία της πρόσληψης. Hans Robert Jauss, Wolfgang Iser.

Ψυχαναλυτική Ερμηνευτική. Sigmuhd Frend.

Ιδεαλιστικός Φορμαλισμός, Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός (Διαλεκτική Θεώρηση).

Διαισθητική Προσέγγιση και Γλωσσολογικές θεωρήσεις. F. de Saussure και L. Wittgenstein .

Ρωσικός φορμαλισμός και τσέχικος δομισμός.

Νεοκριτική Σχολή.  Ι.Α. Richards.

Ευρωπαϊκός δομισμός. R. Jakobson, F. Benveniste.

Δομική ανθρωπολογία. E. Sapir, B. Whorf.

Μεταδομισμός – Σημειολογία. Derrida, Foncault, Todorov κ.λ.π.

Βασικοί παράγοντες της ερμηνείας, άλλως πρωταγωνιστές κάθε ερμηνευτικής προσπάθειας  είναι ο δημιουργός, το κείμενο και ο αναγνώστης. Ο δημιουργός – συγγραφέας έχει σφραγίσει το κείμενο με την προσωπικότητά του, γι’ αυτό δεν μπορούμε να τον αγνοήσουμε κατά την ερμηνεία. Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε και τη δημιουργική πορεία του και τις πολιτικοκοινωνικές απόψεις του και τις αισθητικές του αντιλήψεις. Αλλά κυρίως να γνωρίζουμε την εποχή που μεγάλωσε και την ιστορία της. Κανένας δημιουργός, όσο μεγάλος κι αν είναι, δεν μπορεί να ξεπεράσει τα χωροχρονικά όρια της εποχής του.

Ο αναγνώστης, ανάλογα με το πνευματικό του επίπεδο, τα βιώματά του, το συνολικό συνειδησιακό του κόσμο συναντιέται με το κείμενο, συνομιλεί με αυτό και προσπαθεί να το ερμηνεύσει, αφού όμως έχει λάβει υπόψη του όλα όσα αναφέραμε ως αναγκαία για την ερμηνευτική απόπειρα.

Το κείμενο επίσης συναντιέται με τον αναγνώστη, ανεξαρτητοποιημένο, αυτονομημένο από το δημιουργό του, για να ανοίξει προσωπική συνομιλία μαζί του στο επίπεδο δεκτικότητάς του. Ο αναγνώστης που πρόκειται να επικοινωνήσει μ’ ένα κείμενο να θυμάται πως «το λογοτεχνικό έργο είναι κάτι πολύ περισσότερο από το άθροισμα των μερών του, (αν και είναι προϊόν των μερών του)» .  Κάθε δημιούργημα, λέμε εμείς, είναι το ίζημα της δυναμικής των μερών, που το απαρτίζουν.

Η επιτυχημένη διδασκαλία

Η διδασκαλία είναι δημιουργία. Αυτό γίνεται αντιληπτό, όταν  η ίδια διδασκαλία, το ίδιο μάθημα, όπως λέμε, ενώ επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο από τον ίδιο δάσκαλο στους μαθητές του, κάθε φορά είναι διαφορετική, μολονότι ακολουθεί τα ίδια διδακτικά μονοπάτια. Οι συνειδητοποιημένοι δάσκαλοι έχουν πλήρη αντίληψη του γεγονότος. Γι αυτό  έχουν κάθε λόγο να φιλοδοξούν η προσπάθειά τους στο διδάσκειν να είναι επιτυχημένη, να φέρει καρπούς. Για να απολαμβάνουν όμως οι δάσκαλοι την ικανοποίηση και τη χαρά της δημιουργίας, πρέπει να λάβουν υπόψη τους κάποιες προϋποθέσεις, απαραίτητες, ώστε η διδασκαλία τους να έχει μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας.

Πρώτα –πρώτα, ο κάθε διδάσκαλος οφείλει να  έχει μελετήσει σε βάθος όλη την ύλη που πρόκειται να διδάξει, πριν ξεκινήσει η σχολική χρονιά. Να έχει προγραμματίσει και σχεδιάσει κατά το δυνατόν το έργο του. Ο προγραμματισμός αυτός θα αποτελεί ένα συμβόλαιο με τον εαυτό του, αλλά δεν θα είναι ανελαστικός, για να μπορεί να τον αναπροσαρμόζει, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.  Και όχι μόνο το έργο που πρόκειται να διδάξει οφείλει να έχει μελετήσει, αλλά και όλη, αν είναι δυνατόν, τη βιβλιογραφία που υπάρχει γύρω απ’ αυτό να έχει διαβάσει,  ώστε με πλούσιο προβληματισμό και περισσότερες δυνατότητες προσέγγισης του έργου να συνομιλεί με τους μαθητές τους. Τα βοηθήματα επίσης που χρησιμοποιεί ο διδάσκων πρέπει είναι επιστημονικού επιπέδου και όχι αυτά που χρησιμοποιούν οι μαθητές. Και δεν διστάζει βέβαια να τα συστήνει  και στους μαθητές του, αν του το ζητήσουν. Έτσι γερά οπλισμένος ο δάσκαλος ανεβαίνει στην έδρα και κοιτάζει κατάματα με θάρρος και αυτοπεποίθηση τους μαθητές του. Έτσι καλά οπλισμένος προχωρεί στην παρουσίαση, αλλά και την ερμηνεία των κειμένων, ιστορικών, φιλολογικών κλπ, που πρόκειται να επεξεργαστεί με τους συνεργάτες – μαθητές του. Ο καλός δάσκαλος  δεν αυτοσχεδιάζει. Γιατί ο αυτοσχεδιασμός φανερώνει απειρία, προχειρότητα, αδιαφορία, αναποτελεσματικότητα. Με λίγα λόγια, ο απροετοίμαστος δάσκαλος, που στηρίζεται στην έμπνευση της στιγμής, καλά θα κάνει να αλλάξει επάγγελμα. Για την Ελλάδα βρε γαμώ το.

Ερμηνεία ενός κειμένου σημαίνει ολόπλευρη προσέγγιση και μελέτη. Αυτή μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους, με τη βοήθεια της καλής γνώσης του αντικειμένου και της  βιβλιογραφίας. Γνωστοί δρόμοι ερμηνευτικής προσέγγισης είναι οι εξής: α) Ιστορική και πολιτική προσέγγιση, για να κατανοούν τα παιδιά τις αιτιοκρατικές σχέσεις και το πολιτισμικό περιβάλλον. β) Κοινωνιολογική προσέγγιση, με την οποία ερευνώνται οι κοινωνικές συνιστώσες της εποχής και οι επιπτώσεις τους. γ) Ψυχολογική προσέγγιση. Κατ’ αυτήν εξετάζεται η συμπεριφορά των ηρώων, για να γνωρίσουν οι διδασκόμενοι την προσωπικότητά τους και να προβούν σε χαρακτηρισμούς. Προσπάθεια γίνεται ώστε οι χαρακτηρισμοί αυτοί να αιτιολογούνται και να μην αποδίδονται μονολεκτικά. δ) Η διδακτική προσέγγιση. Το ζητούμενο εδώ είναι να προωθηθεί ο προβληματισμός των παιδιών, ώστε τα δεδομένα της μάθησης να τα μεταφέρουν και να τα εφαρμόσουν στη δική τους πραγματικότητα. Πρόκειται για μια σημαντική εργασία, που επιδιώκει να προετοιμάσει τους νέους για τη ζωή . ε) Αισθητική προσέγγιση. Στόχος είναι να καλλιεργηθούν οι νέοι αισθητικά και να μάθουν να εκτιμούν το ωραίο, όπου το συναντούν.

Ύστερα από όλα αυτά γίνεται κατανοητό, νομίζω πως  δίκαια ο Κακριδής επιμένει : «Βαρύ, πολύ βαρύ το έργο της ερμηνείας» . Ο διαβασμένος όμως δάσκαλος, που αγαπάει τη δουλειά του και το παιδί, εύκολα το αναλαμβάνει αυτό το βάρος. Εύκολα και συνειδητά. Εντοπίζει τις κατάλληλες ερμηνευτικές μεθόδους, που θα ακολουθήσει, για να υπηρετήσει το κείμενο σωστά. Έχει προετοιμαστεί για το πώς θα τις συνδυάσει αποδοτικότερα, πώς θα τις αξιοποιήσει γόνιμα, αποφεύγοντας την τυποποίηση και την ανία.

Θα ήθελα για το τέλος να προτείνω στους νέους συναδέλφους να δοκιμάσουν και άλλες μεθόδους διδασκαλίας, διάφορες από τις γνωστά σχεδιασμένες, αλλά πρωτότυπες και δυναμικές. Ως παράδειγμα αναφέρω μια από τις πολλές προτάσεις που έγιναν σε ένα Σεμινάριο για τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, που έγινε στη Λεμεσό της Κύπρου 28-31 Μαΐου το 1991.

Στο Σεμινάριο αυτό κατατέθηκαν αξιόλογες, πρωτότυπες και με δυναμική μάθησης διδακτικές προτάσεις για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο, που κύρια επιδίωξη είχαν μέσα από τη σύνδεση γλώσσας και πολιτισμού, να βγάλουν το μάθημα από την αίθουσα διδασκαλίας και να το οδηγήσουν στην ύπαιθρο, στους αρχαίου χώρους μαζί με τα αρχαία πρωτότυπα κείμενα. Έξω από την αίθουσα διδασκαλίας, με την κατάλληλη καθοδήγηση οι μαθητές θα ενεργοποιήσουν όλες τους τις αισθήσεις, αφή, γεύση, όραση, όσφρηση, ακοή, νόηση, και συνολικά θα κατακτήσουν τη γνώση.  Η πειραματική προσπάθεια έδωσε αξιόλογα αποτελέσματα. Για όσους θέλουν να ενημερωθούν, παραπέμπουμε στο: Ανδρέας Βοσκός – Θεόδωρος Παπακωνσταντίνου, Σε συνεργασία με Ερευνητική Ομάδα, Από τη Μετάφραση στο Πρωτότυπο. Συμβολή στην ανανέωση της Διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών στη Μέση Εκπαίδευση, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 1992, σ. 30-131.

Τάσος Κόρφης, Της Γέρικης Ελιάς

Ι. Το ποίημα

Πολύχρονη ελιά, με τα σκεβρά σου κλαδιά αντηχεία

ανέμων,

και τις κουφάλες σου φωλιές ερπετών,

νεκρή σχεδόν, σε παντοτινή ειρήνη, άφοβη, άλυπη, χωρίς όνειρα,

άδικα περιμένεις τα βήματα του ξυλοκόπου.

Μέσα από τις ρίζες και το άγονο σπέρμα σου,

φύτρωσε ο δολοφόνος κισσός που σ΄αγκαλιάζει,

κι έγινες ένα μαζί του, σε μιαν ατέλειωτη

συνουσία, σε μια καρποφορία ζωής

απελπισμένη.

Εσύ του έδωσες το γέρικο σκιάχτρο σου να ψηλώσει,

κι αυτός τους σπασμούς των χυμών και την ανταρσία

των φύλλων του.

ΙΙ.  Ο ποιητής

Ο Τάσος Κόρφης, φιλολογικό ψευδώνυμο του Τάσου Ρομποτή, γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1929. Ο πατέρας του ήταν  γνωστός μουσικοσυνθέτης στην Κέρκυρα. Στην Πάτρα, όπου πήγαινε Γυμνάσιο, δημοσίευσε και τα πρώτα του ποιήματα. Στην Αθήνα ήρθε το 1951 και σπούδασε στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Έκανε καριέρα στο Πολεμικό Ναυτικό από όπου αποστρατεύτηκε με το βαθμό του Αντιναυάρχου.

Ως λογοτέχνης ασχολήθηκε με την πεζογραφία, το δοκίμιο, τη μελέτη, τη μετάφραση και βέβαια με την ποίηση. Πέθανε στην Αθήνα το 1994. Η θάλασσα και το ευρύτερο φυσικό περιβάλλον, ο έρωτας, ο θάνατος και η ζωή είναι διάχυτα μέσα στο ποιητικό του έργο.

ΙΙΙ.  Η προσέγγιση

Όλο το ποίημα είναι μια ολοζώντανη εικόνα. Προβάλλει μπροστά μας και μας γεμίζει δέος, αλλά και μελαγχολία. Το ποίημα σε όλο του το μήκος αφήνει να περάσει η πίκρα της φθοράς από το χρόνο του πανδαμάτορα. Αφήνει επίσης την πίκρα από την εκμετάλλευση που υφίστανται οι αδύναμοι από τους δυνατούς, τους ισχυρούς.

Με το ξεκίνημα ο ποιητής τοποθετεί την ελιά στο χρόνο. Την αποκαλεί πολύχρονη. Άλλωστε η ελιά είναι μακροβιότατο δέντρο. Στη συνέχεια ο ποιητής μας δίνει εικόνες  της φθοράς της από το χρόνο. Τα κλαδιά της είναι σκεβρωμένα και γυμνά. Αφήνουν τον αέρα να αντηχεί μουντά από ανάμεσά τους. Το κορμί της γεμάτο κουφάλες, κατάλληλο να φωλιάζουν ερπετά. Σχεδόν νεκρή, γεμάτη από τη μακαριότητα του θανάτου. Δεν έχει τίποτε να φοβάται πια ούτε και για τίποτε να λυπάται. Ακριβώς όπως ο νεκρός. Μακάριος, άφοβος, χωρίς αισθήματα, χωρίς όνειρα.

Η ελιά όμως του ποιητή δεν είναι τελείως νεκρή, είναι σχεδόν νεκρή. Που σημαίνει πως στο τέλος της ζωής της κάτι ακόμη περιμένει. Αλλά μάταια. Δεν κάνει ούτε για καυσόξυλα. Κανείς δεν τη χρειάζεται πια. Όμως μέσα από τις ρίζες της  και πάνω στο κορμί της  άφησε να φυτρώσει ένας κισσός.  Ένας δολοφόνος κισσός. Γιατί ο κισσός είναι παράσιτο, που ζει εις βάρος άλλων.  Κισσός και γέρικη ελιά βρίσκονται σε μια διαρκή συνουσία, σε ένα διαρκές ερωτικό σφιχταγκάλιασμα. Αυτή σε μιαν απελπισμένη προσπάθεια να κερδίσει ζωή, η ετοιμοθάνατη. Αυτός  μέσα από το σφιχταγκάλιασμα αναπαράγεται πάνω στο γερασμένο κορμί της κερδίζοντας  ζωή από το θάνατό της, το παράσιτο.

Ο ποιητής τη μαλώνει για το αγκάλιασμα αυτό. Την θεωρεί συνένοχη, γιατί  έδωσε την ευκαιρία στον κηφήνα κισσό να γίνει μεγάλος και τρανός εις βάρος της.  Αλήθεια, αυτός που έχει γίνει κάποιος στηριζόμενος σε πλάτες άλλων ποτέ δεν είναι κοινωνικά ωφέλιμος. Ποτέ δεν πρόκειται να προσφέρει. Δεν υπάρχει για το κοινωνικό σύνολο, αλλά μόνο για τον εαυτό του. Ο εγωισμός, η απληστία, ο ατομισμός, ο εαυτουλισμός, σε όλο του το μεγαλείο. Αυτό της το καταγγέλλει άμεσα.

Και έμμεσα καταγγέλλει όλους αυτούς, οι οποίοι ηθελημένα ή αθέλητα έσκυψαν, για να πατήσουν στις πλάτες τους άνθρωποι χαραμοφάηδες,  άχρηστοι,  άπληστοι, εγωιστές. Που κι αν ακόμη δεχτούμε πως δεν ήταν τέτοιοι, τους δώσαμε όλα τα περιθώρια να γίνουν. Κι όσο πιο πολύ σκύβαμε εμείς, τόσο περισσότερο ανέβαιναν αυτοί, όπως τα παράσιτα. Άπλωναν ρίζες, κλαδιά και μας έπιναν το αίμα. Και τώρα που οι σταγόνες περίσσεψαν σε αυτούς και λιγόστεψαν σε μας προσπαθούμε να σηκώσουμε την πλάτη. Θα τα καταφέρουμε; Όλοι μαζί ενωμένοι, ναι, θα τα καταφέρουμε.

Άγγελος Σικελιανός, Η Αναδυομένη

Στο ρόδινο μακάριο φως, να ‘με, ανεβαίνω της αυγής,

με σηκωμένα χέρια.

Η θεία γαλήνη με καλεί του πέλαου, έτσι για να βγω

προς τα γαλάζια αιθέρια.

Μα ω οι άξαφνες πνοές της γης, που μες τα στήθια μου χυμούν

κι ακέρια με κλονίζουν!

Ω Δία, το πέλαγο ειν’ βαρύ και τα λυτά μου τα μαλλιά

σαν πέτρες με βυθίζουν!

Αύρες, τρεχάτε, ω Κυμοθόη, ω Γλαύκη, ελάτε, πιάστε μου

τα χέρια απ’ τη μασκάλη.

Δεν πρόσμενα, έτσι μονομιάς παραδομένη να βρεθώ

μες στου Ήλιου την αγκάλη.

Το ποίημα έγραψε ο Άγγελος Σικελιανός το 1915 .

   Ο Άγγελος Σικελιανός γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1884, από πατέρα Κεφαλλονίτη, δάσκαλο της Γαλλικής και μητέρα την πανέμορφη και μορφωμένη Χαρίκλεια, ηπειρωτικής καταγωγής. . Αφού τελείωσε το γυμνάσιο ήρθε στην Αθήνα να σπουδάσει νομικά και διακρίθηκε στους λογοτεχνικούς κύκλους με την μεγάλη του μόρφωση, με την τέλεια στιχουργική του και με το επιβλητικό του παράστημα. Γνωρίζεται με την Αμερικανίδα αρχαιολόγο Εύα Πάλμερ που μοιράζεται τις ιδέες του για την αρχαιότητα και το αρχαίο ελληνικό πνεύμα. Ο γάμος τους θα του προσφέρει την οικονομική άνεση ώστε να αφοσιωθεί στη ποίηση και τους οραματισμούς του. Ταξιδεύει στη έρημο σαχάρα και απομονώνεται για να γράψει το πρώτο ολοκληρωμένο έργο του τον “Αλαφροΐσκιωτο” που εκδίδεται το 1907 και προκαλεί αίσθηση. Μοιράζει το χρόνο του ανάμεσα στην ποίηση ,στα ταξίδια και σε διαλέξεις για την αρχαία Ελλάδα που τόσο λατρεύει.  Το 1927 και το 1930 οργάνωσαν με την γυναίκα του τις δελφικές γιορτές στο πλαίσιο της ιδέας τους για την αναβίωση των πανανθρώπινων ιδανικών της αρχαίας Ελλάδας και της αναβίωσης των αρχαίων ελληνικών πνευματικών κέντρων.  Θέλησαν με τη γυναίκα του  να γίνουν οι Δελφοί ένα παγκόσμιο πολιτιστικό κέντρο συναδέλφωσης. Στο αρχαίο θεάτρου των Δελφών έγιναν για πρώτη φορά παραστάσεις αρχαίου δράματος στην σύγχρονη εποχή. Ο Σικελιανός από μαθητής ακόμα του Γυμνασίου έγραφε πολύ όμορφους στίχους και έδειχνε ότι θα γίνει σπουδαίος ποιητής. Ο γάμος του με την Εύα Πάλμερ έδωσε τεράστιον “αέρα” στη μετέπειτα ζωή και καριέρα του, γιατί εκείνη υπήρξε σοβαρή, αγαπημένη, αφοσιωμένη σύζυγος και μούσα του, αλλά ακόμη και χρηματοδότης του στις δύσκολες και στις εύκολες στιγμές.
. Το ζεύγος, λόγω της έμφυτης φυσιολατρείας του, έμεινε κατά καιρούς σε διάφορα μέρη, όπως: Λευκάδα, Συκιά Κορινθίας, Σαλαμίνα, Κηφισιά και Δελφούς. Ο θάνατός του στις 19 Ιούνη 1951, σ’ ηλικία 67 ετών, έδωσε ευκαιρία σε θερμότατη και πληθωρική αρθρογραφία και μετά ένα χρόνο πέθανε στους Δελφούς και η πρώην σύζυγός του, ακολουθώντας τον στο στερνό του ταξίδι.

 

Το ποίημα Η Αναδυομένη είναι εμπνευσμένο από τη γέννησή της θεάς της ομορφιάς και του έρωτα, της Αφροδίτης. Υπάρχουν πολλές εκδοχές αναφορικά με τη γέννηση της Αφροδίτης. Η επικρατέστερη την αναφέρει ως κόρη του Ουρανού, αλλά χωρίς μητέρα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή ο Κρόνος έκοψε με ένα δρεπάνι, που του έδωσε η μητέρα του Γαία, τα γεννητικά όργανα του πατέρα του Ουρανού και τα πέταξε στη θάλασσα. Το κύμα αγκάλιασε στοργικά το γεμάτο σπέρμα γενεσιουργό μόριο του Ουρανού, το κυοφόρησε για εννέα μήνες και όταν ήλθε η ώρα  στις ακτές των Κυθήρων ή της Κύπρου έφερε στο φως το ομορφότερο πλάσμα στον πλανήτη, που με την ομορφιά της έγινε η διαχρονική πηγή έμπνευσης όλων των καλλιτεχνών της ανθρωπότητας. Ζωγράφοι, μουσικοί, ποιητές, πεζογράφοι ερωτεύτηκαν την Αφροδίτη και την ύμνησαν με χίλιους τρόπους.

Έτσι και ο ποιητής μας, γνωστός για την αγάπη του προς το αρχαίο ελληνικό μεγαλείο, εμπνεύστηκε και έγραψε ένα ποίημα για τη γέννηση της Αφροδίτης ως  αναδυομένης από τα κύματα. Την οραματίζεται στο ρόδινο φως της αυγής να ανεβαίνει  με τα χέρια ψηλά  στη στάση της δέησης προς στον ουρανό, στα αιθέρια. Η επαφή όμως με τη γήινη πραγματικότητα τη συγκλονίζει. Ζητάει βοήθεια από το Δία, πατέρα θεών και ανθρώπων, να τη βοηθήσει σε αυτή τη νέα διάσταση της ζωής της. Από το πνεύμα μετάβαση στην ύλη. Σκληρή μεταστοιχείωση. Τα μακριά της τα μαλλιά τη γυρίζουν πίσω στο υγρό της σπίτι, τον ωκεανό. Ζητάει βοήθεια από τις Αύρες Κυμοθόη (τα κύματα που τρέχουν) και Γλαύκη (το γαλάζιο της θάλασσας κάτω από τον καταγάλανο ουρανό της Ελλάδας) να την κρατήσουν από τις μασχάλες και να τη βοηθήσουν να ανέβει στον Όλυμπο, όπου η θέση της.

Ποίημα γεμάτο ποιητικούς χυμούς και δύναμη τεχνικής, που αμέσως με τη ζωντανή περιγραφή του σε πηγαίνει αλλού, σε μεταφέρει σε άλλη διάσταση και σε κάνει μάρτυρα μιας  θεϊκής γέννησης.

Ακαδημία Πολιτών

Σήμερα Τετάρτη, 25 Απριλίου 2012, στις 7 και 30΄ μμ, παρά τις δυσκολίες των καιρών (ποδόσφαιρο, προεκλογική περίοδος, τούρκικα σίριαλ στην τηλεόραση κλπ) ξεκίνησε τις εργασίες της η Ακαδημία Πολιτών στο Δήμο Αγίων Αναργύρων – Καματερού. Θα καταθέσω λίγα λόγια γι αυτή την πρωτοβουλία, από τον εναρκτήριο λόγο και το άνοιγμα των εργασιών.

Εναρκτήριος λόγος στα εγκαίνια της Ακαδημίας Πολιτών
Κυρίες και κύριοι, φίλοι και φίλες, εραστές της γνώσης,
Καλησπέρα.
Είμαστε εδώ απόψε όλοι μαζί για να πλαισιώσουμε την έναρξη των εργασιών της Ακαδημίας Πολιτών.
Τι είναι η Ακαδημία Πολιτών
Η Ακαδημία  Πολιτών είναι ένα πνευματικό Σωματείο, το οποίο φιλοδοξεί, στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης, να προσφέρει στους φίλους των Γραμμάτων, των Τεχνών και των Επιστημών ανεξαρτήτως ηλικίας και ιδιότητας, να προσέρει επαναλαμβάνω γνώσεις πανεπιστημιακού επιπέδου, ακαδημαϊκού επιπέδου.
Μιλάμε για γνώσεις και όχι για πληροφορίες. Πληροφορίες όποιος επιθυμεί μπορεί να τις έχει από την τηλεόραση και μάλιστα πασπαλισμένες με μπόλικη σύγχυση, τόση ώστε να περνάει η πληροφόρηση και παραπληροφόρηση στα σπίτια μας με τον αέρα της αρχόντισσας και της νικήτριας. Γιατί έχει καταφέρει να μην μπορεί κανείς μας να βλέπει καθαρά και νηφάλια τη γύρω πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα. Γιατί τότε μόνο μπορούμε να ακούμε το «μαζί τα φάγαμε» και να το πιστεύουμε ή τουλάχιστον να αναρωτιόμαστε «βρε μπας και τα φάγαμε μαζί και δεν το καταλάβαμε;».
Εμείς, στην Ακαδημία Πολιτών υπηρετούμε μόνο τη γνώση, την υψηλή γνώση. Και την αποκαλούμε υψηλή, γιατί αυτή υπηρετεί τον άνθρωπο και τις ψυχικές και πνευματικές του ανησυχίες.   Ακόμη, την αποκαλούμε υψηλή, ξεχωριστή, γιατί αυτήν η μελλοντική έρευνα μπορεί και να την ανατρέψει. Διότι μόνον η πραγματική γνώση επιδέχεται ανατροπή, για να αφήσει στη θέση της κάτι νέο για τον άνθρωπο.
Λέμε τι κάνουμε εμείς και τι πιστεύουμε εμείς. Αλλά ποιοι είμαστε εμείς;
Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων, που υπηρετήσαμε επί σειρά ετών κάθε τομέα της επιστήμης και της τέχνης. Και την προσφέραμε αφειδώς στην κοινωνία μας. Τους καρπούς των αγώνων και της αγωνίας μας θέλουμε τώρα να μοιραστούμε και μαζί σας. Γιατί πιστεύουμε πως αξίζει τον κόπο η προσπάθεια. Κάτι  καλό σίγουρα θα προκύψει από αυτήν.
Γι αυτό το λόγο η ομάδα μας σε συνεργασία με την Ένωση Συλλόγων γονέων και κηδεμόνων του Δήμου Αγίων Αναργύρων Καματερού  δημιούργησε την Ακαδημία Πολιτών. Για το στήσιμο αυτού του Πνευματικού Σωματείου  εργάστηκαν: ο Μανόλης Πούλιος, Πρόεδρος της Ένωσης Γονέων. Η Στρατούλα Παπακωνσταντινοπούλου, Γραμματέας. Ο Χρήστος Τζουμανέκας γονέας και μέλος της Ένωσης.
Επίσης: ο Δημήτρης Τσιμπουράκης, μαθηματικός, αρχιτέκτων και συγγραφέας, που θα τον παρακολουθήσουμε απόψε σε μία από τις πνευματικές του διαδρομές.
Η Έλλην Παϊσοπούλου, φιλόλογος, κριτικός λογοτεχνίας. Και η αποφαινομένη, για όσους δεν με ξέρουν, Χρύσα  Χρονοπούλου, φιλόλογος, παιδαγωγός, συγγραφέας.
Όλοι εμείς, που μόλις ακούσατε να συστήνω, αποτελούμε ένα συντονιστικό όργανο, ιδρυτικό της Ακαδημίας, που έχει την ευθύνη των εργασιών της Ακαδημίας. Ως εκπρόσωπος λοιπόν του συντονιστικού αυτού οργάνου, ευχαριστούμε το Διοικητικό Συμβούλιο και τους γονείς της Ένωσης γονέων του Δήμου μας για τη νομική «στέγη» που μας προσέφερε. Τους ευχαριστούμε ακόμη για την πολύτιμη συνεργασία και προσφορά τους στο στήσιμο της Ακαδημίας, γιατί το αποτέλεσμα οφείλεται και στη δική τους αγάπη και τη δική τους αγκαλιά.
Ευχαριστούμε ακόμη το Δήμαρχο του Δήμου Αγίων Αναργύρων Καματερού  κ. Νικόλαο Σαράντη, γιατί παρακολουθεί τις προσπάθειες μας, μας στηρίζει και μερίμνησε για την παραχώρηση του χώρου: Καφέ Τέχνης Πευκώνας.
Τέλος, ευχαριστούμε όλους εσάς, που με την παρουσία σας εδώ από σήμερα και ως τις 14 Ιουνίου , αλλά και από τη νέα Ακαδημαϊκή Χρονιά, θα δίνετε νόημα και περιεχόμενο στο όραμά μας, που στόχο του έχει τη διεύρυνση των πνευματικών μας οριζόντων, γιατί όλοι μας θα ωφεληθούμε από τις εργασίες της Ακαδημίας.
Στην αποψινή συνάντηση, το λόγο είχε ο Δημήτρης Τσιμπουράκης. Ο ομιλητής είναι μαθηματικός και Αρχιτέκτονας με αγάπη και τρομερή μελέτη στα Αρχαία Ελληνικά Μαθηματικά. Είναι επίσης συγγραφέας και ερευνητής. Στην αποψινή του εισήγηση μας μίλησε για την κατάκτηση της διάρκειας, του περίφημου ενιαυτού των Αρχαίων Ελλήνων. Αναφέρθηκε ακόμη στη δύσκολη προσπάθεια των ιστορικών να τοποθετήσουν χρονολογικά τα διάφορα γεγονότα της ιστορίας του Ελληνισμού και της Φιλοσοφίας σε ένα ενιαίο χρονολογικό άξονα.

Στη συνέχεια θα παραθέσω τις υπόλοιπες ομιλίες, ημερομηνίες, τίτλους και ομιλητές.

Η διαμόρφωση του προγράμματος από τις 25-4 μέχρι τις 14-6-2012

-25-4,  Δημήτρης Τσιμπουράκης, «Το έτος και τα χρονολόγια των Aρχαίων Ελλήνων»
-2-5, Μιχάλης Χρυσοβέργης, «Η σύγχρονη εικόνα του Σύμπαντος μέσα από τις εκπληκτικές δυνατότητες του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Space telescope (Hubble Telescope)»
-9-5, Γεράσιμος Παπαδόπουλος, «Σεισμοί και κοινωνία»
-16-5, Γιώτα Παπαδημητρίου, «Οικογένεια και σχολική επίδοση: Κοινωνιολογική προσέγγιση»
-23-5, Δημήτρης Τσιμπουράκης, «Τα κυκλικά κτίσματα των αρχαίων Ελλήνων»
-30-5, Δημήτρης Τσιμπουράκης, «Τα θέατρα των Aρχαίων Ελλήνων. Ιδεολογία και γεωμετρία»
-6-6, Αντώνης Κωστάκος, «Περιβάλλον και άνθρωπος»
-13-6, Σβουρδάκου Δέσποινα, «Εγκληματολογία από τα κάτω: παραβατικότητα – εγκληματικότητα ανηλίκων».

Μικρές ερμηνείες σε μεγάλα λόγια Ι.

1.  Ούτε το πλοίο να το αφήνουμε με μία άγκυρα, ούτε τη ζωή μας με μια ελπίδα (Επίκτητος).
Ερμηνεία: Έχουμε χρέος προς τον εαυτό μας να δίνουμε ευκαιρίες στη ζωή γενικά, αλλά και στη δική μας ζωή. Ένας κρίκος δεν αρκεί να κρατηθούμε. Ελπίδες, όπως και ευκαιρίες διαψεύδονται, όνειρα φθείρονται. Η ζωή, εμείς, χρειαζόμαστε πάντοτε ευκαιρίες και δυνατότητες. Ποτέ μη λες ποτέ. Άλλωστε η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Πάντοτε.
2. Νίκησα; Νικήθηκα; Τούτο μονάχα ξέρω: είμαι γεμάτος πληγές και στέκομαι όρθιος. (Ν. Καζαντζάκης)
Ερμηνεία: Δεν έχει σημασία το αποτέλεσμα της μάχης, όσο ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί. Ό,τι δεν μας σκοτώνει μας κάνει πιο δυνατούς. Μας κρατάει  όρθιους, έτοιμους για νέες μάχες. Γιατί η ζωή είναι ένας διαρκής αγώνας. Και ο άνθρωπος οφείλει πάντοτε να είναι ετοιμοπόλεμος.
3. Η ανάγκη είναι πάντοτε η αρχή κάθε γνώσης, καθώς η φωτιά είναι η αρχή του φωτός. (Τόμας Καρλάιλ)
Ερμηνεία: Η ανάγκη είναι η αιτία για την απόκτηση κάθε απαραίτητης δεξιότητας, που συμβάλλει στην επιβίωση των ανθρώπων. Γιατί η ανάγκη υπηρετεί το έμφυτο αίσθημα κάθε ζωής, το αίσθημα της επιβίωσης και της αυτοσυντήρησης. Όσον αφορά δε στη χρήση της φωτιάς από τον άνθρωπο, το γεγονός  θεωρείται η σπουδαιότερη στιγμή της  ιστορίας της ανθρωπότητας και η μοναδική ευκαιρία για να έλθουν οι άνθρωποι πιο κοντά ο ένας στον άλλον, να ανταλλάξουν εμπειρίες, γνώσεις και να διευρύνουν τους ψυχοπνευματικούς τους ορίζοντες.  Αμέσως μετά τη χρήση της φωτιάς, στον αξιολογικό πίνακα των ανακαλύψεων και εφευρέσεων, σημαντικότερη επινόηση θεωρείται για ίδιους σχεδόν  λόγους ο τροχός.
4. Οφείλουμε στον άνθρωπο κάτι παραπάνω από τροφή και νερό. Οφείλουμε στον άνθρωπο συμπαράσταση. (Λουντέμης)
Ερμηνεία: Οι ανθρώπινες κοινωνίες δημιουργήθηκαν για να προσφέρουν στον άνθρωπο κάτι περισσότερο από την επιβίωση. Η κοινωνική πλατφόρμα είναι ένα πεδίο όχι μόνο ανταγωνισμών, αλλά και ευκαιριών ζωής και δράσης, ώστε ο θνητός να κερδίσει μέσα από την επικοινωνία μια ζωή με ποιότητα. Αυτό δηλώνει το “εὖ ζῆν” των αρχαίων. Οι κοινωνίες υπηρετούν αυτό το βασικό σκοπό, να στηρίζουν οι άνθρωποι ο ένας τον άλλον, να συμπαρίστανται ο ένας στον άλλον, να μοιράζονται μεταξύ τους τις χαρές και τις λύπες, που όταν έρχονται είναι δυσβάσταχτες.
5. Γίνε αυτό που είσαι: Άνθρωπος!
Ερμηνεία:   “Ὧς χαρίεν Ἄνθρωπος, ὅταν Ἄνθρωπος ᾖ”, διδάσκει μια αριστοτελική ρήση. Από τη σύλληψή του ο άνθρωπος αγωνίζεται να γίνει αυτό, για το οποίο προορίζεται: να γίνει άνθρωπος. Είναι πολύ δύσκολο εγχείρημα, γιατί αυτά που απαιτούνται για να σφυρηλατηθεί η ανθρώπινη υπόσταση είναι πολλά και δυσβάσταχτα. Μάλιστα πολλά από αυτά για τον άνθρωπο είναι άγνωστα. Δεν τα έχει διδαχθεί και αν τα έχει διδαχθεί, δεν τα έχει καταλάβει. Γιατί η ανθρωπιά προϋποθέτει βαθιά συνειδητότητα,  έννοια της οποίας πολλοί αγνοούν τη σημασία. Αν μπορούσαμε τουλάχιστον να υπηρετήσουμε μία ουσιαστική ρήση,  μπορεί και να κερδίζαμε ένα μεγάλο μέρος ανθρωπιάς.  Αναφέρομαι στο θεόσταλτο: “Ἀγαπᾶτε Ἀλλήλους”. Μπορούμε να προσθέσουμε και άλλες ρήσεις  με συγγενή σημασία όπως:  “Οὔτοι συνέχθειν, ἀλλά συμφιλεῖν ἔφυν”=δεν γεννήθηκα για να μισώ, αλλά για να αγαπώ, Σοφοκλέους Αντιγόνη. ” Ὅ σὺ μισεῖς ἑτέρῳ μὴ ποιήσεις = ό,τι σε σένα δεν αρέσει, να μη το κάνεις στους άλλους”. “Πάντα οὖν ὅσα θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, οὕτω καί ὑμεῖς ποιεῖτε αυτόῖς=Όλα όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, με τον ίδιο τρόπο να συμπεριφέρεστε κι εσείς σ’ αυτούς”. Αυτά είναι μερικά από όσα καταξιώνουν τον άνθρωπο και οικοδομούν την ανθρωπιά του, με την προϋπόθεση πως τα εφαρμόζει στην καθημερινότητά του ανιδιοτελώς , όπως προσφέρει την αγάπη της στα παιδιά της η κάθε μάνα
9.  Ω, ανθρώπινη αγάπη. Μας δίνεις στη γη, αυτό που περιμένουμε στον ουρανό. (Έντγκαρ Άλαν Πόε).
Ερμηνεία: Για την αγάπη όσα λόγια και να πει κανείς, ό,τι και να γράψει, πάντοτε θα είναι λίγα. Αγάπη, αίσθημα θεόσταλτο, που μας δώρισε ο Θεός  σε ένδειξη της μεγαλοσύνης του, για να ισοσταθμίζει  τη θνητότητά μας. Η ανιδιοτελής αγάπη χτίζει έναν παράδεισο στη γη για τους θνητούς εμάς. Ο άνθρωπος που νοιώθει ότι τον αγαπούν στο περιβάλλον του, μεγαλώνει με σιγουριά και ασφάλεια, απαλλαγμένος από ταπεινά συναισθήματα και ένστικτα. Φανταστείτε ένα παιδί που μεγαλώνει με στοργή και αγάπη άφθονη, όχι μόνο μέσα στην οικογένειά του, αλλά και γύρω του, φανταστείτε τι άνθρωπος θα γίνει και πόση ο ίδιος αγάπη θα προσφέρει στους γύρω του.
10.  Τέσσερις Αιτίες λειτουργούν στις ανθρώπινες υποθέσεις: ο Θεός, η Μοίρα, η Επιλογή του ανθρώπου και η Τύχη. (Πυθαγόρας).
Ερμηνεία: Από τα πυθαγόρεια χρυσά έπη μας έρχεται αυτή η σοφή ρήση, η  οποία, κατά τη γνώμη μου, είναι δεσμευτική για την ανθρώπινη δυνατότητα. Γιατί αν ο άνθρωπος δεν είναι απόλυτα κύριος των πράξεων και των επιλογών του, από ποιον πρέπει να ζητήσει ευθύνες για τις  συνέπειές τους; Και όντως, ο άνθρωπος δεν είναι απόλυτα κύριος των επιλογών του, δεν είναι πλήρως υπεύθυνος για τις πράξεις του. Είναι όμως πάντοτε πλήρως υποχρεωμένος να γνωρίζει το καλό και το κακό και να επιλέγει το καλό, έστω και με τίμημα την προσωπική του ευτυχία. Μία ακόμη επιλογή αδιαμφισβήτητη έχει: να αγωνίζεται για τη ζωή του, για τη ζωή των δικών του, τη ζωή των συνανθρώπων του.

Ο καιόμενος

Στις 4 του Απρίλη 2012 ένας άνθρωπος αυτοκτόνησε στην Πλατεία Συντάγματος. Στην πιο πολυσύχναστη πλατεία της Αθήνας, και κανείς δεν πρόλαβε να τον σταματήσει, να τον εμποδίσει από το εγχείρημα το απονενοημένο. Τον είδαν άραγε τί επρόκειτο να κάνει;  Τον αντιλήφθηκαν; Ξύπνησαν  τουλάχιστον μόλις άκουσαν τον πυροβολισμό;

Ο άνθρωπος αυτοκτόνησε από θλίψη και υπερηφάνεια. Θλίψη απέραντη για όσα δεινά συμβαίνουν στην πατρίδα και στους Έλληνες τα τελευταία δύο χρόνια και κανείς δεν γνωρίζει ούτε γιατί συνέβησαν και ούτε πώς, πότε και πού  θα σταματήσουν.  Και υπερηφάνεια, γιατί ήταν αυτό που ήταν και το βεβαίωνε και η ταυτότητά του: Έλλην πολίτις. Ένας πραγματικός πατριώτης, που δεν βρήκε άλλο τρόπο να δείξει την αγανάκτησή του, (ήταν ήδη 77 ετών, ηλικία απαγορευτική για επαναστάσεις), να ακουστεί, να αναδεύσει τον εφησυχασμό των συνανθρώπων του, να τους βάλει  σε βαθύτερο προβληματισμό και εγρήγορση με διάθεση να αναλάβουν δράση για τους ίδιους, για τους γύρω τους, για τα παιδιά τους, για τα παιδιά όλου του κόσμου, που περνούν τις ίδιες συμπληγάδες.

Γιατί οι συμπληγάδες αυτές δεν είναι μόνο οι περικοπές σε μισθούς και συντάξεις. Είναι ακόμη η απαξίωση και η περιφρόνηση, οι ταπεινώσεις, οι προσβολές, οι ύβρεις και οι λοιδορίες σε ένα λαό με τεράστια ιστορία και παράδοση, με αρχές και αξίες, που τον έπεισαν ότι Έλληνες σημαίνει απατεώνες, κλέφτες, ψεύτες, διεφθαρμένοι και γι αυτό πρέπει να σβήσουν από το χάρτη, τόσο για να δικαιωθεί επιτέλους ο Φαλμεράγιερ, αλλά και για να μπορέσουν οι  σφετεριστές μιας τεράστιας πνευματικής κληρονομιάς να την οικειοποιηθούν πλέον χωρίς τις μαρτυρίες και τις αντιδράσεις των απογόνων. Το τέλειο έγκλημα, που σχεδιάζεται σχεδόν από την ανασύσταση του ελληνικού κράτους. Έτσι εξηγείται η άδικη  δολοφονία του Καποδίστρια, ο τελευταίος Έλληνας πατριώτης για την Ελλάδα και τους  Έλληνες. Έτσι  η ξενόφερτη βασιλεία, γιατί τάχα εμείς οι Έλληνες δεν μπορούσαμε να κυβερνηθούμε. Πέρασαν στη λήθη αλύπητα, όσα κατάφεραν οι Έλληνες και ως υπόδουλοι να δημιουργήσουν στον οικονομικό και διοικητικό τομέα επί τουρκοκρατίας, για να μη το πάω πιο μακριά, στη ρωμαιοκρατία και βέβαια στο Βυζάντιο.  Τη βασιλεία κανείς Έλληνας λαός ούτε τη ζήτησε, ούτε την ήθελε και πάντοτε την πάλεψε με το αίμα του.

Έτσι εξηγείται ο Εθνικός διχασμός και η μικρασιατική καταστροφή, γιατί όχι μόνο τις πνευματικές αξίες έπρεπε να οικειοποιηθούν, αλλά και τον πλούτο των Ελλήνων της Μικράς Ασίας  να υπεξαιρέσουν χωρίς ανταγωνιστές. Το ελληνικό εμπορικό δαιμόνιο έπρεπε να σβήσει, να γίνει ανάμνηση. Η ελληνική δραστηριότητα και δημιουργικότητα να εξαφανιστεί. Πόσο αλήθεια τρόμαξαν, όταν στο Β΄ παγκόσμιο πόλεμο είδαν τους Έλληνες ενωμένους να κάνουν θαύματα πάνω στα βουνά, παρά τα δεινά της συγκατοχής. Τόσο, που δεν δίστασαν Άγγλοι και Γερμανοί πρώην εχθροί να συνεργαστούν και να οδηγήσουν τους Έλληνες σε αδελφοκτόνο πόλεμο.Σκεφτείτε, η Ελλάδα και στον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο ήταν με τους νικητές και στο Β΄ ήταν πάλι με τους νικητές. Και όμως και στους δύο το τίμημα της συμμετοχή  στη νίκη που πλήρωσε ήταν γεμάτο αίμα και θάνατο. Ήταν η Ελλάδα το μόνο κράτος και οι Έλληνες ο μόνος λαός που γνώρισε το πραγματικό ολοκαύτωμα και όχι των βιβλίων.

Έτσι πραγματοποιούνται οι σκοποί και οι στόχοι των ισχυρών. Έτσι σβήνουν και εξαφανίζονται λαοί και ιστορίες.   Με λύπη θα το πω. Ως τώρα τα κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό. Και αφού πέτυχαν ως εκεί,  εύκολα μπορούν να κερδίσουν και περισσότερα. Σήμερα  έχουν ισχυρούς βοηθούς. Δεν είναι μόνο οι πολιτικοί που μας επιβάλλουν, μας εξαπατούν και μας οδηγούν να τους ψηφίζουμε. Είναι ακόμη οι συνδικαλιστές, οι μεγαλοκαναλάρχες,  η τεχνολογία, οι  μαγαλοδημοσιογράφοι  και όλο το κύκλωμα του δούρειου ίππου, που μας έχει στο στόχαστρο, που μας κάνει focus.

Ξέρω τώρα. Πολλοί ακονίζουν τα νύχια τους και τη γλώσσα τους  έτοιμοι να με κατηγορήσουν για ρατσισμό, εθνικισμό, ίσως φασισμό, ελληνολατρία και τα όμοια. Σε ποια χώρα του κόσμου οι άνθρωποι διδάσκονται με χίλιους τρόπους να απαξιώνουν την πατρίδα τους και τους συμπατριώτες τους; Να μισούν την πατρίδα τους και τους συμπατριώτες τους; Να μην τολμούν ούτε το όνομά της να αναφέρουν από το φόβο μήπως θα κατηγορηθούν για πατριωτικό ρατσισμό; Να μπορούν όμως ανερυθρίαστα να μαστιγώνουν  και να αυτομαστιγώνονται, γιατί “δεν είμαστε λαός εμείς, δεν είμαστε άνθρωποι, δεν έχουμε ήθος, δεν έχουμε ιερό και όσιο”.  Ποιος ξεχνάει την Ψωροκώσταινα;

Για όλα αυτά εγώ νομίζω πως προτίμησε το δημόσιο θάνατο ο πρέσβης φαρμακοποιός. Γιατί ο θάνατος, όπως και ο έρωτας, και ο καθένας το γνωρίζει,  είναι στενά προσωπική υπόθεση και δεν δημοσιοποιείται, εκτός αν οι περιστάσεις το επιβάλλουν, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση λοιπόν και για όλους τους λόγους που μόλις ανέφερα και δεν είναι οι μοναδικοί, ο θάνατος του ανθρώπου δεν είναι επίδειξη, αλλά παράδειγμα θυσίας.  Τώρα, αν αυτό έδωσε τροφή στα κανάλια και στους υπαλλήλους τους να κάνουν εκπομπές, αυτό ας το κρίνει ο καθένας, που έχει ηλικίαν, νουν και κρίσιν.

Θα μπορούσε βέβαια να είναι και χειρότερα. Να μη δώσει κανείς σημασία στο γεγονός, όπως συνέβη με το Καιόμενο του Τάκη Σινόπουλου, που τον έβλεπαν να καίγεται με θλίψη ίσως, με περιέργεια κυρίως, αλλά δεν έκαναν τίποτε. Γιατί επικρατούσε η άποψη του να μην ανακατεύεται κανείς σε ξένες υποθέσεις. Ο καιόμενος όμως του Σινόπουλου, όπως και η αυτοκτονία του συμπατριώτη μας στο Σύνταγμα είναι υπόθεση όλων, γιατί και οι δύο θυσιάστηκαν από αηδία, γι αυτά που συνέβαιναν γύρω τους. Δεν είναι ξένη υπόθεση ο εξευτελισμός και η ταπείνωση.

Ι. Το ποίημα.

Ο Καιόμενος

Κοιτάχτε μπήκε στη φωτιά! είπε ένας από το πλήθος.

Γυρίσαμε τα μάτια γρήγορα. Ήταν

στ’ αλήθεια αυτός που απόστρεψε το πρόσωπο, όταν του

μιλήσαμε. Και τώρα καίγεται. Μα δε φωνάζει βοήθεια.

 

Διστάζω. Λέω να πάω εκεί. Να τον αγγίξω με το χέρι μου.

Είμαι από τη φύση μου φτιαγμένος να παραξενεύομαι.

 

Ποιος είναι τούτος που αναλίσκεται περήφανος;

Το σώμα του το ανθρώπινο δεν τον πονά;

 

Η χώρα εδώ είναι σκοτεινή. Και δύσκολη. Φοβάμαι.

Ξένη φωτιά μην την ανακατεύεις, μου είπαν.

 

Όμως εκείνος καίγονταν μονάχος. Καταμόναχος.

Κι όσο αφανίζονταν τόσο άστραφτε το πρόσωπο.

 

Γινόταν ήλιος.

 

Στην εποχή μας όπως και σε περασμένες εποχές

άλλοι είναι μέσα στη φωτιά κι άλλοι χειροκροτούνε.

 

Ο ποιητής μοιράζεται στα δυο.

 

ΙΙ. Ο ποιητής

Ο Τάκης Σινόπουλος γεννήθηκε το 1917 στον Πύργο Ηλείας και πέθανε στην Αθήνα το 1981. Ήταν γιατρός , αλλά διακρίθηκε  και στην ποίηση.  Ανήκει στους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος, η Εθνική Αντίσταση και ιδιαίτερα ο εμφύλιος σπαραγμός σφράγισαν την ποιητική του γραφή. Στην ποίησή του ακόμη υμνήθηκε ο έρωτας και ο θάνατος, καθώς και τα ανθρώπινα πάθη και αδυναμίες.

Μάρτης

Το ποίημα που ακολουθεί ανήκει στην Κική Δημουλά και είναι από τη συλλογή: χλόη θερμοκηπίου, εκδ. Ίκαρος 2005.
ΜΑΡΤΗΣ
Ξάφνιασμα εὐχάριστο.
Σήμερα στὶς ἐξήμισι πι μι
-    ἀντί ἑπτά ὡς χτές –
σβήσανε τὰ φῶτα τοῦ Δήμου.
Σκόνταφταν λίγο τὰ πουλάκια
Ἐπάνω στὸ θαμπὸ κελάηδισμά τους
ἀλλὰ εὐθὺς
ἕνα ὅλο καὶ πιὸ δυνατὸ χεράκι τοῦ φωτός
τὰ ὄρθωνε ψηλά.

Ἄρα μεγάλωσε ἡ μέρα.
Κατά μισή ὡρίτσα θὰ μοῦ πεῖς.
Λίγο εἶναι;
Γιὰ θυμήσου τὰ χρονοβόρα.
Ἐντέλει δυο λεπτὰ χρειάστηκαν
καὶ οὔτε.

Κι εἶχες μετὰ δικὴ σου
Ἄπλετη ὅλη τὴν ὑπόλοιπη μπόρα.

Κεντρική έννοια στο ποίημα αυτό είναι η αλλαγή της εποχής, από το χειμώνα στην άνοιξη. Χρειάστηκαν μόνο δυο λεπτά και η μέρα μεγάλωσε. Τώρα τα πουλιά έχουν περισσότερο χρόνο να κελαηδούν, λίγο δύσκολα στην αρχή, αλλά ο ήλιος ήδη έχει  αρχίσει το ταξίδι του στον ουράνιο θόλο και η ημέρα γίνεται όλο και πιο γλυκιά, όλο και πιο φωτεινή, κι αν ακόμη βρέχει. Μέσα σε δυο λεπτά ο κόσμος άλλαξε, οι εποχές άλλαξαν. Οι άνθρωποι είναι δυνατόν να μείνουν ίδιοι;

Ας δούμε πώς βλέπει ο λαϊκός μας τραγουδιστής τον Ήλιο και τι λέει γι αυτόν σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο.

Ο γάμος του ήλιου και του φεγγαριού

Ο ήλιος επαντρεύτηκε και πήρε το φεγγάρι.

ακάλεσε και στη χαρά συμπεθερούς τ’ αστέρια.

Τα σύγνεφα τους έστρωσε στρώματα για να κάτσουν,

τους έβαλε προσκέφαλα τις ράχες ν’ ακουμπήσουν,

τους έβαλε και τράπεζα στους κάμπους τα λουλούδια,

τους έβαλε φαΐ να φαν το μόσκο και τα άνθια.

Κρασί τους έδωσε να πιουν θάλασσες και ποτάμια

κι απ’ όλα τ’ άστρια τ’ ουρανού αυγερινός δεν έρθε.

Κι αυτού προς το ξημέρωμα αυγερινός εφάνη.

φέρνει τον ύπνο ζωντανό στα νιόγαμπρα πεσκέσι,

φέρνει και στους συμπεθερούς λυχνάρι να τους φέξει,

να φυγ’ να παν στα σπίτια τους, τα νιόγαμπρα νυστάζουν.

Ο λαϊκός ποιητής, ο οποίος εκφράζει τη συλλογική συνείδηση, γι αυτό και τα ποιήματα που συνθέτει ανήκουν σε όλους, θαυμάζει την ήλιο και το φεγγάρι για το φως που στέλνουν στη γη. Δεν τον ενδιαφέρουν οι παρατηρήσεις και τα πορίσματα των αστρονόμων. Αυτός θέλει αυτά τα δυο πιο φωτεινά αστέρια το κόσμου του να παντρεύονται και μάλιστα με γάμο βασιλικό.

Σε όλο το σκηνικό του γάμου κυριαρχεί ο ήλιος, γιατί είναι και το πιο φωτεινό αστέρι, δίνει και το περισσότερο φως. Κάλεσε στο γάμο τα αστέρια, ως συγγενείς εξ αίματος και εξ αγχιστείας. Τους έστρωσε τα σύννεφα για στρώματα, για να κάτσουν άνετα τα νιόγαμπρα και οι συμπέθεροι  τα αστέρια.  Για τραπέζια έβαλε τους κάμπους και τα λουλούδια, όλη η φύση στα πόδια τους, και η τροφή που πρόσφερε είναι αντίστοιχη των ολύμπιων θεών, αντί για νέκταρ και αμβροσία, το μόσκο και τα άνθια. Για κρασί διέθεσε τις θάλασσες και τα ποτάμια. Ο μόνος που έλειπε από το γάμο ήταν ο αυγερινός. Αλλά όταν εμφανίζεται φέρνει για δώρο τον ύπνο. Η εξήγηση. Βγήκε αργά, να φέξει στους προσκεκλημένους να φύγουν, γιατί τα νιόπαντρα πρέπει να πάνε για ύπνο.

Στο δημοτικό τραγούδι τον ποιητή δεν τον ενδιαφέρει να λύσει το γρίφο της επόμενης μέρας. το μόνο που τον νοιάζει είναι να πάνε οι νιόπαντροι να κοιμηθούν αγκαλιά. Την άλλη μέρα βέβαια, μόλις ξημερώσει, ο ήλιος θα κυριαρχεί  πάλι στον ουρανό,και αυτό είναι που θέλει να τονίσει ο τραγουδιστής. Την κυριαρχία του ήλιου σε όλες τις εκδηλώσεις της ανθρώπινης ζωής.

Οι Κρόνιοι

Μια διαφορετική, και γιατί όχι αιρετική, εκδοχή της προϊστορίας λέει πως ο Κρόνος και η παρέα του, οι Τιτάνες,  κατέβηκαν στη γη, από άλλο πλανήτη προφανώς, μετά τον Ουρανό. Ο Ουρανός και η Γαία με την παρέα τους, γνωστοί ως Ουρανίδες, είναι η πρώτη ομάδα θεών που κατέβηκαν στη Γη από το διάστημα και γέμισαν τον πλανήτη μας τέρατα.  Αυτούς εκτόπισε ο Κρόνος, η ελληνική μυθολογία μας διασώζει  τη δική της εκδοχή πώς έγινε αυτό, και ανέλαβε την εξουσία στον πλανήτη γη. Ο Κρόνος και οι συν αυτώ  Κρόνιοι ή Τιτάνες ήταν σαρκοβόρα όντα. Έτρωγαν οτιδήποτε πετούσε, κολυμπούσε ή περπατούσε   επάνω στη γη. Έτρωγαν και τα ανώτερα θηλαστικά του ζωικού βασιλείου, όπως ήταν ο άνθρωπος. Βέβαια τότε η ομοταξία μας δεν είχε αυτό το όνομα. Και δεν διασώζεται ποιο όνομα είχε, αν είχε. Οι Κρόνιοι περισσότερο εξελιγμένοι από τους Ουρανίδες και με υψηλότερο το αίσθημα  ιδιοκτησίας είχαν χωρίσει τα προς βρώσιν ζώα σε κοπάδια, αγέλες ή ποίμνια. Κάθε Κρόνιος -  Τιτάνας,  καλλιεργούσε το δικό του ποίμνιο. Και για να ξεχωρίζει το  ζώο του από το ζώο του άλλου, γιατί ήταν όλα ελεύθερης βοσκής, το μάρκαρε με μία σφραγίδα, που είχε για τον κάθε Κρόνιο ιδιοκτήτη ξεχωριστή παράσταση. Από την παράσταση ήταν εύκολο να γνωρίζει κανείς σε ποιον ανήκε το ζώο.  Για τους ανθρωπίδες είχαν σκεφτεί  να τους κρεμούν στο λαιμό μια πήλινη πλάκα με μια ανάγλυφη ή εγχάρακτη παράσταση διαφορετική για κάθε αφέντη.  Το αναφέρω αυτό, επειδή έχουν βρεθεί ανά τον πλανήτη χιλιάδες τέτοιες πήλινες ανθρωπόμορφες μικροκατασκευές, κατάλληλες μόνο για ανάρτηση στο λαιμό.  Εικάζεται  ότι ξεχώριζαν τίνος κυρίου ήσαν δούλοι ή έδεσμα τα ανθρωποειδή οι πρόγονοί μας από αυτήν ακριβώς την κατασκευή με την άτεχνη μορφή, την οποία κρεμούσαν στο λαιμό, κάτι όπως σήμερα εμείς με το σταυρό στο λαιμό δηλώνουμε ότι ανήκουμε στο ποίμνιο του Χριστού.

Χιλιάδες χρόνια μετά ακόμη εξακολουθούν να κατασκευάζονται παραστάσεις, όπου τερατόμορφα ανθρωποειδή τρώνε ανθρώπους και μάλιστα κατά κανόνα ωμούς.  Μια τέτοια ανάγλυφη παράσταση υπάρχει στο ναό της Παναγίας των Παρισίων, γέννημα του  ασυνειδήτου του δημιουργού της.  Η ωμοφαγία  είναι μια πραγματικότητα ιστορική, το αναφέρει μάλιστα και ο Όμηρος στην Ιλιάδα, αλλά και μια λαϊκή  απειλητική  φράση: ”Θα σε φάω ζωντανό”.

Τώρα γιατί “θα σε φάω  ζωντανό”, δηλαδή ωμό. Σύγχρονες έρευνες έχουν αποδείξει αυτό που όπως φαίνεται ήταν από τη βαθειά αρχαιότητα γνωστό. Πρόκειται για το αιθερικό πεδίο που διαθέτει κάθε ζων οργανισμός της πανίδας και της χλωρίδας και έχει να κάνει με την ζωική του ενέργεια. Όσο πιο φρέσκος καταναλώνεται ο ζων οργανισμός, τόσο περισσότερη ενέργεια οικειοποιείται ο τρώγων. Επίσης, όσο πιο ψηλά στην κλίμακα των εδεσμάτων βρίσκεται το φαγώσιμο, τόσο περισσότερη και ποιοτικά ισχυρότερη αιθερική ενέργεια διαθέτει. Ο ωμός άνθρωπος, λοιπόν, ήταν ένα θεσπέσιο έδεσμα για τον Κρόνιο, ήταν πηγή, από όπου ο κάθε Τιτάνας μπορούσε να αντλήσει ενέργεια, δύναμη και εξαιρετικές ικανότητες, ακόμη και πνευματικές.

Έτσι λοιπόν ζούσε ο άνθρωπος στην εποχή των Κρονίων Τιτάνων, σε κοπάδια και ήταν είδος προς βρώσιν. Τα πράγματα όμως άλλαξαν. Περί το 45.000 π.Χ. μία νέα ομάδα θεών κατέβηκε στον πλανήτη γη και διεκδίκησε την εξουσία του. Ήταν ο Δίας και η δική του παρέα. Αυτοί ονομάστηκαν Ολύμπιοι. Όχι γιατί κατοικούσαν στον Όλυμπο. Η Ελλάδα μόνο διαθέτει πολλά όρη με την ονομασία Όλυμπος. Ονομάστηκαν Ολ-ύμπιοι από το Ελ-ύμπιοι, όπου Ελ=φως (Ελ-ένη, Ελ-λάς, ελ-ευθερία κοκ) δηλαδή όντα φωτεινά ή όντα που ήλθαν από αστέρες φωτεινούς, κατά μια εκδοχή από το Σείριο.

Βέβαια η αλλαγή από τη μια κοσμική εξουσία στην άλλη δεν ήταν τόσο  εύκολη, όπως με την αλλαγή από τους Ουρανίδες στους Κρονίους.  Έγιναν μάχες σκληρές και αιμοβόρες γνωστές στην προϊστορία με το όνομα Τιτανομαχία και Γιγαντομαχία. Στις μάχες αυτές ανακαλύφθηκαν και νέα καταστροφικά όπλα. Στον πόλεμο αυτόν κλήθηκαν να συμμετάσχουν στο πλευρό του Δία  και θνητοί, όπως ο ήρωας Ηρακλής,  με αντίτιμο την παύση της ανθρωποφαγίας και την προστασία των ανθρώπων. Για τους Ολύμπιους η υπόσχεση αυτή ήταν εύκολη, διότι οι ίδιοι έτρωγαν μόνο αμβροσία και έπιναν νέκταρ, τροφή, την οποία δεν γνωρίζουμε ακόμη από πού την προμηθεύονταν. Από τη γη; Από το διάστημα; Την παρασκεύαζαν μόνοι τους;   Ούτως ή άλλως ο Δίας υποσχέθηκε μάλιστα ότι μετά τη νίκη του θα έκλεινε για πάντα τους Κρόνιους στα Τάρταρα, από όπου δεν θα μπορούσαν να φύγουν ποτέ, για να βλάψουν τους ανθρώπους. Και μάλιστα τότε, επί της βασιλείας του Δία, ο προγονός μας ονομάστηκε άνθρωπος. Όχι από το άνω θρώσκω=βλέπω ψηλά, γιατί και ο πιγκουίνος άνω θρώσκει. Ονομάστηκε άνθρωπος, από το άβρωτος, α στερητικό +βρω- από το ρήμα βι-βρώ-σκ-ω=τρώγω. Άβρωτος λοιπόν είναι αυτός που δεν τρώγεται, δεν πρέπει να τρώγεται. Και επεκράτησε ο όρος, από τότε που νίκησε ο Δίας και οι Κρόνιοι φυλακίστηκαν στα Τάρταρα.

Φυλακίστηκαν. Εξαφανίστηκαν όμως; Η ζωή του ανθρώπου στη  γη ούτε υπήρξε ποτέ ούτε είναι ασφαλής. Ο Δίας δεν κατάφερε να κρατήσει  το λόγο του προς τους θνητούς ή έστω να τον εφαρμόσει πλήρως. Κρόνιοι υπάρχουν ακόμη και σήμερα. Ζουν ανάμεσά μας και θρέφονται με τις σάρκες, με το αίμα μας, με τον κόπο μας, με τα όνειρα και τις ελπίδες μας, με τα όνειρα των παιδιών μας, τις σπουδές και τους κόπους τους, τα νιάτα και τη δροσιά τους, τις ευαισθησίες και τα οράματά τους. Και δεν πρόκειται για σκοτεινές δυνάμεις, όχι. Έχουν ονοματεπώνυμο και είναι πασίγνωστοι. Πρόκειται για την ντόπια και ξένη πλουτοκρατία, Κρόνιοι, Τιτάνες, μισάνθρωποι και απάνθρωποι, οι οποίοι πάντα βρίσκουν στις πατρίδες των ανθρώπων ομοίους τους για να τους υπηρετούν, να τους  ανοίγουν τις θύρες όταν τους διατάζουν,  να τους στρώνουν το τραπέζι και γενικά να τους παρέχουν κάθε ευκολία, για να πέφτουν οι Κρόνιοι στο μεγάλο φαγοπότι, με αντάλλαγμα του “κλεφτοφωνιά” το σόι να αρπάξει ό,τι μπορέσει .