Γιατί τα Αρχαία Ελληνικά

Η μακρόχρονη και πρωταρχική θέση της διδασκαλίας του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση  υπηρετεί έναν πολυδύναμο και πολυδιάστατο σκοπό.  Είναι ζωτικής σημασία  για κάθε άνθρωπο όπου γης να διδαχθεί και να μάθει τα Αρχαία Ελληνικά Γράμματα. Οι λόγοι πάμπολλοι. Εμείς θα σταθούμε στους σκοπούς του μαθήματος.    Πρωταρχικός σκοπός του μαθήματος είναι ο ανθρωπιστικός-φρονηματιστικός. Με την διδασκαλία των έργων της κλασικής αρχαιότητας καλλιεργείται ευαισθησία και ανθρωπιά  στους νέους,  γιατί η συναναστροφή με τα έργα αυτά συμβάλλει στην ανθρωποποίηση του αναπτυσσόμενου ανθρώπου. Είναι λοιπόν βέβαιο πως η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών συμβάλλει ουσιαστικά στην ολόπλευρη ολοκλήρωσή του. Επιτυγχάνεται ολοκληρωμένα η διανοητική, βουλητική, συναισθηματική και ηθική ωρίμανση του ατόμου, από την συναναστροφή του με τα κλασικά κείμενα. Και μέσα από την επιτυχημένη διδασκαλία ο νέος μας γνωρίζει και κατακτά  αξίες και αρχές πανανθρώπινες και αιώνιες, για την επικράτηση των οποίων επιθυμεί να αγωνιστεί, προκειμένου η κοινωνία  των ανθρώπων να γίνει καλύτερη και δικαιότερη για όλους.  Τέτοιες αξίες είναι της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού της ανθρώπινης προσωπικότητας, εν ολίγοις είναι οι αρχές του ανθρωπισμού. Θα αγωνιστεί, όμως ο άνθρωπος για την επικράτηση όλων αυτών των ιδανικών που αποτελούν πόθο της ανθρωπότητας, αφού πρώτα ο ίδιος αρθεί στο ύψος μιας άρτια δομημένης και ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Αφού αναπτύξει συνολικά και συμμετρικά τον ψυχοπνευματικό του κόσμο. Το συναίσθημα, η βούληση και η διάθεση για δραστηριοποίηση πρέπει να φτάσουν σε τέτοιο ύψος, ώστε να  συναρμονίζονται με τις πνευματικές του αρετές. Κι επειδή το άτομο καταξιώνεται ανάλογα με  την κοινωνική του δράση, να καλλιεργηθεί και ο πολιτικός του προβληματισμός, ώστε να ζήσει στην κοινωνία ως πολίτης και παράγων πολιτισμού, σε συνεργασία με τα άλλα μέλη της και απαλλαγμένος  από μονομέρειες και δουλωτικές προσκολλήσεις στο επάγγελμα ή στη συσσώρευση πλούτου. Υπάρχουν, όμως και  οι επί μέρους σκοποί, τους οποίους υπηρετεί η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών όπως: Ο γλωσσικός. Πολύ σημαντικό θεωρείται μέσα από την μελέτη των αρχαίων κειμένων οι νέοι μας να κατακτήσουν τη γλώσσα που μιλάνε. Όταν πρόκειται για τη μητρική γλώσσα, μιλάμε  για κατάκτησή της, όταν πρόκειται για ξένη γλώσσα, η αναφορά είναι στην εκμάθηση και κατανόησή της. Πρόκειται λοιπόν οι νέοι μας να κατακτήσουν τη μητρική τους γλώσσα. Και σ’ αυτό βοηθά συστηματικά η εκμάθηση της γραμματικής, του συντακτικού και του σημασιολογικού συστήματος της αρχαίας γλώσσας, με την οποίαν τόση στενή συγγένεια έχει η νεοελληνική. H  γλώσσα, «ως ζωντανό σώμα της σκέψης» κατά τον Willamowitz και ως μήτρα του νοήματος κατά τους Saussure  και Wittgenstein, συμβάλλει στην κατανόηση της μορφής και του περιεχομένου του έργου σε βάθος. «Διάνοια μεν και λόγος ταυτόν» κατά Πλάτωνα. Και  σύμφωνα με τον Buffon: «Το ύφος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος». Επομένως τα κείμενα είναι ζωντανές υπάρξεις. Έχουν σώμα και ψυχή που είναι η μορφή και το περιεχόμενό τους. Η σε βάθος λοιπόν μελέτη τους απαιτεί συνολική συναναστροφή. Η γνώση της γλώσσας και ιδιαίτερα του δομολειτουργικού της συστήματος ασκεί τον άνθρωπο στην πειθάρχηση του νου και καλλιεργεί την κριτική  του σκέψη. Αυτό απορρέει άμεσα από τον σκοπό της διδασκαλίας της γραμματικής και του συντακτικού, όπως θα το δούμε στο οικείο κεφάλαιο. Εκείνο που επισημαίνουμε εδώ είναι πως η άσκηση και η καλλιέργεια της πνευματικής πειθαρχίας και οργάνωσης του πνευματικού υλικού,  καθώς και η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης επιτυγχάνουν την ειδολογική μόρφωση των νέων, που είναι ένας από τους βασικούς στόχους της διδασκαλίας.  Σημαίνει δε ειδολογική μόρφωση «γενικότερη παιδευτική καλλιέργεια των μαθητών», δηλ.  ολόπλευρη διαμόρφωσή τους. Ο πνευματικός – ειδολογικός. Επίσης,  η μελέτη της κλασικής φιλοσοφίας εισάγει τους νέους στα βασικά φιλοσοφικά ερωτήματα της ζωής, πλουτίζει τον φιλοσοφικό και κοσμοθεωρητικό τους στοχασμό και δίνει απαντήσεις στα προβλήματα της σύγχρονης πραγματικότητας. Ο ποιητικός προβληματισμός με τον πλούτο των διανοημάτων και συναισθημάτων που  γεννά, ο ιστορικός στοχασμός που αναπτύσσει προβληματισμούς σχετικά με τα  αίτια και τις συνέπειες των ανθρωπίνων πράξεων και ενεργειών, ο τραγικός ήρωας με τις αντινομίες και τα πάθη του που θέτει το ζήτημα των ορίων της ανθρώπινης γνώσης και ελευθερίας, ο ρητορικός λόγος που άπτεται του «πολιτικώς ζην», όλα αυτά τα είδη του λόγου, τα οποία με τόση επιτυχία καλλιέργησε η διανόηση του αρχαίου Έλληνα μορφώνουν άριστα τον άνθρωπο, πλουτίζουν την ευαισθησία του και βαθαίνουν τον προβληματισμό του σχετικά με την ζωή και τον δικό του προορισμό σε σχέση μ’ αυτήν. Ο αισθητικός – λογοτεχνικός.  Σημαντικό ακόμη είναι να τονίσουμε ότι αυτά τα κείμενα είναι και έργα τέχνης, λογοτεχνήματα αναμφισβήτητης αξίας, καταξιωμένα αισθητικά ανά τους αιώνες. Είναι αδύνατον συνεπώς να μην διαμορφώνουν υψηλό καλαισθητικό  αισθητήριο στον άνθρωπο που τα μελετά. Η δωρική τους λιτότητα, η σαφήνεια και η καθαρότητα της σκέψης, η γλαφυρότητα του ύφους, ο εκφραστικός πλούτος, ικανός να αποδίδει και τις λεπτότερες έννοιες και σημασίες, ακόμα το πυκνό και υψηλό στη διατύπωση, η ευστοχία στη διήγηση και την περιγραφή, η ζωντάνια και η παραστατικότητα  των διαλόγων, ο πλούτος και η ποικιλία των εκφραστικών μέσων, αυτά και όσα ακόμη θα μπορούσαμε να αναφέρουμε, διευρύνουν την καλαισθητική ευαισθησία των μαθητών και τους ανοίγουν δρόμους ψυχικής ευφορίας που γεννά το ωραίο στην βίωσή του. Ο ηθικός σκοπός. Με τα πρότυπα που προβάλλουν τα κείμενα της κλασικής ελληνικής παράδοσης πολύ φυσικά απορρέει ο ηθικός σκοπός του μαθήματος, ο ανθρωπιστικός ή φρονηματιστικός. Η ηθικοποίηση του ατόμου είναι βασικό ζητούμενο του σχολείου. Χωρίς αυτήν  ο σκοπός της αγωγής χάνει το πραγματικό της νόημα. Αν η γνώση δεν γίνεται ήθος, ο άνθρωπος δεν είναι χρήσιμος για την κοινωνία των ανθρώπων και οι γνώσεις του γίνονται δίκοπο μαχαίρι για το κοινωνικό σύνολο. Τα έργα αυτά κρίθηκαν ως κατεξοχήν ανθρωπιστικά και οι δημιουργοί  τους  μεγάλοι παιδαγωγοί με τα λόγια τους, τη σοφία των παραγγελμάτων τους, τα δρώντα πρόσωπα που προβάλλουν ως πρότυπα, τις παραινέσεις τους κι ακόμα με το προσωπικό τους παράδειγμα. Οι προσήλωσή τους σε αξίες, όπως αρετή, φιλανθρωπία, καλοκαγαθία, φιλία, ανδρεία, δικαιοσύνη, μεγαλοψυχία και τόσες άλλες που θεωρούνται στολίδια για τον άνθρωπο συστηματικά αποβλέπει στην καλλιέργεια του ήθους. Ο ιστορικός. Και επειδή η ιστορία μας είναι  καταφύγιο και παρηγοριά μας στις εθνικές μας δυσκολίες, ο αρχαίος κόσμος αποτελεί για μας σήμερα σημείο αναφοράς   και ύπαρξης. Γιατί με το μάθημα των αρχαίων ελληνικών γνωρίζουμε τα ιστορικά και πολιτισμικά στοιχεία του παρελθόντος μας, συντηρούμε την εθνική και ιστορική μας μνήμη και ισχυροποιούμε την εθνική μας ταυτότητα. Ιδιαίτερα σήμερα που η Ευρώπη ενώνεται και η Ελλάδα στη δίνη της παγκοσμιοποίησης έχει να αντιμετωπίσει κράτη ισχυρότερα οικονομικά, η μελέτη του αρχαίου ελληνικού μας πολιτισμού θα αποτελέσει το αντιστάθμισμα σ’ αυτές τις ραγδαίες εξελίξεις των μετασχηματισμών, που κίνδυνος είναι να  μας παρασύρουν, κύριος οίδε προς τα πού. Αν οι Έλληνες μελετήσουν τον πολιτισμό τους σε βάθος, αν καλλιεργήσουν με επιτυχία  την κλασική τους παράδοση και εντρυφήσουν σε αυτήν και αν η Ελλάδα καταστεί κέντρο σπουδής των κειμένων της κλασικής φιλοσοφίας, υπάρχει δυνατότητα να διακριθεί διεθνώς, γι’ αυτό που ακριβώς είναι: Ιστορία, παράδοση και πάνω απ’ όλα πολιτισμός δικαιωμένος από το χρόνο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s