Η ιστορία της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών

Είναι πολλοί οι λόγοι, που επέβαλαν την διδασκαλία της κλασική μας γραμματεία στο σχολείο συνεχώς από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Τα Αρχαία Ελληνικά γράμματα είναι και παραμένουν  πηγή αξιών αιώνιων και ακατάλυτων, απαραίτητων για την ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων μεταξύ τους και των ανθρώπων με την φύση.  Γι αυτό διδάχτηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα τόσο στην κοιτίδα τους, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη και μάλιστα η διδασκαλία των αρχαιοελληνικών κειμένων γνώρισε κατά περιόδους μεγάλη ακμή. Η μελέτη των κλασικών γραμμάτων γνώρισε κάμψη μετά το 1860 που ιστορικά σηματοδοτεί τη δεύτερη μεγάλη περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης, όταν επικράτησαν θετικιστικές αντιλήψεις στη Δύση και συνδέθηκε το σχολείο στενά με την παραγωγή. Όχι πως η οικονομική παράμετρος δεν περιλαμβάνεται στους σκοπούς του σχολείου. Η αυστηρή, όμως, προσήλωση του αναλυτικού προγράμματος του σχολείου στον οικονομικό παράγοντα, κράτησε για ένα μεγάλο διάστημα σε υποβάθμιση και τον ανθρωπιστικό του προορισμό. Αλλά τα αδιέξοδα των σύγχρονων κοινωνιών, που είναι απόρροια ποικίλων παραγόντων, οδήγησαν την ανθρώπινη σκέψη στην αναζήτηση λύσεων μέσα από μία νέα στροφή προς τις ανθρωπιστικές σπουδές για την ισόρροπη ανάπτυξη του ανθρώπου. Διότι ο άνθρωπος δεν είναι  μόνον παραγωγός της οικονομίας, μα και της γνώσης και της ανθρωπιάς.

Στην πατρίδα μας τα αρχαία  ελληνικά γράμματα διδάσκονται ανελλιπώς από την περίοδο διακυβέρνησης της Αθήνας από τον Τύραννο Πεισίστρατο, (561 π.Χ.),  μπορεί όμως και παλαιότερα, ως τις μέρες μας, με εξαίρεση ίσως τους δύο πρώτους αιώνες της τουρκικής κατάκτησης. Αλλά στο διάστημα αυτών των αιώνων τα αρχαία ελληνικά κείμενα άρχισαν να μελετώνται περισσότερο συστηματικά στη Δύση. Μετά την ανασύσταση του νεοελληνικού κράτους το μάθημα των αρχαίων ελληνικών απασχόλησε σοβαρά τα προγράμματα της μέσης εκπαίδευσης και πολλές φορές μάλιστα η αρχαιολατρία ξεπέρασε το μέτρο. Για παράδειγμα, το διάταγμα του 1836 στο άρθρο 69 όριζε: «Μία των πρωτίστων (ενν. γνώσεων) πρέπει να θεωρείται η της αρχαίας κλασικής φιλολογίας». Εκτός όμως από τα πρωτεία που είχε στο αναλυτικό πρόγραμμα το μάθημα διέθετε και ερείσματα στη λογιοσύνη που φαίνονται αδιάσειστα. Και το σπουδής άξιον, τα αρχαία ελληνικά ασκούσαν αίγλη στο λαό που λάτρευε μία γλώσσα που ούτε την καταλάβαινε ούτε βέβαια την μιλούσε.

Στα αναλυτικά προγράμματα το μάθημα εβδομαδιαίως, (σε εβδομαδιαία βάση θα αναφερόμαστε στο εξής για τις ώρες του μαθήματος),  κατείχε την μερίδα του λέοντος.  Από 70 ώρες το 1836, άγγιξε τις 97 το 1867. Έναν περίπου αιώνα αργότερα, ανάλογα με το πολιτικό-ιδεολογικό βαρόμετρο, το μάθημα περιορίστηκε το 1964 σε 33 ώρες από το πρωτότυπο και 8 ώρες από τη μετάφραση. Μετά την επταετία και με την μεταρρύθμιση του 1976 το μάθημα διαμορφώθηκε στις 11 υποχρεωτικές και 8 προαιρετικές ώρες στο Λύκειο μόνον. Ενώ στο  Γυμνάσιο εφαρμόστηκε η από χρόνια πολλά επιθυμία εκπαιδευτικών για διδασκαλία του μαθήματος από μετάφραση με δύο κατά την άποψή μου σοβαρά μειονεκτήματα. Το πρώτο αφορά στο γεγονός ότι οι μεταφράσεις αυτές δεν συνοδεύτηκαν και από τα πρωτότυπα κείμενα.  Και το δεύτερο αναφέρεται στο γεγονός ότι κατά την διδασκαλία των κλασικών κειμένων από μετάφραση δεν υπήρξε μέριμνα για την ετυμολογική επίσκεψη της ελληνικής γλώσσας από το παρόν στο παρελθόν, όπως και για την παραγωγή και την σύνθεση του ελληνικού λεξιλογίου, γεγονός που θα βοηθούσε πολύ τόσο το πρωτότυπο κείμενο που θα συνόδευε  την μετάφραση,, όσο και την ίδια την μετάφραση.  Ούτως η άλλως μέχρι σήμερα το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών από το πρωτότυπο εξακολουθεί να διδάσκεται και καλώς διδάσκεται, με την προϋπόθεση η διδασκαλία του καθώς και τα οφέλη που προκύπτουν από την σπουδή των αρχαίων ελληνικών κειμένων  να είναι χρήσιμα για τα άτομα και τις κοινωνίες των ανθρώπων. Γιατί η γνώση τότε μόνον αξίζει, όταν ωφελεί τον άνθρωπο, διαφορετικά δεν έχει λόγο η κατοχή της.

Εκτός βέβαια από την κυρίως Ελλάδα, τα Αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο διδάχτηκαν με ευλάβεια και σεβασμό και στον ελληνισμό εκτός των συνόρων και σήμερα βέβαια διδάσκονται και σε πανεπιστήμια και σε σχολεία του εξωτερικού.

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s