Οι Ερινύες της εκδίκησης

Σύμφωνα με την Θεογονία του Ησιόδου, τις Ερινύες γέννησε το μίσος του πατέρα τους και τις έθρεψε  η αγάπη της μάνας τους, που στο τέλος νίκησε.

Το πρώτο ζευγάρι θεών που κυβέρνησε την οικουμένη ήσαν η Γαία και ο Ουρανός. Κάποτε η Γαία προφήτευσε στον Ουρανό ότι ένα από τα παιδιά του θα του πάρει την εξουσία.  Από φόβο λοιπόν μην χάσει την εξουσία ο Ουρανός τα παιδιά που γεννούσε με την Γαία τα έθαβε ζωντανά στα τάρταρα. Και επειδή το μίσος γεννά μίσος,  από μίσος προς τον δυνάστη πατέρα του ο Κρόνος του απέκοψε τα γεννητικά  όργανα και τον έκανε παρελθόν. Τα γεννητικά όργανα του Ουρανού πετάχτηκαν από τον Κρόνο στον Ωκεανό. Εκείνος τα αγκάλιασε, τα έθρεψε με τους αφρούς των κυμάτων του και τα κυοφόρησε μέσα σε ένα μακρύ ταξίδι. Και την κατάλληλη ώρα στις ακτές των Κυθήρων ή της Κύπρου αποκάλυψε στην ανθρωπότητα το ωραιότερο πλάσμα της οικουμένης. Την Αφροδίτη. Τις σταγόνες από το αίμα της πληγής του ευνουχισμού έκρυψε στα σπλάχνα της η Γαία και σαν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου γεννήθηκαν οι Γίγαντες, οι Μελίες Νύμφες και οι Ερινύες.  Άλλοι συγγραφείς όμως θεωρούν  γονείς των Ερινύων τον Άδη και την Περσεφόνη, ο Αισχύλος τις θεωρεί κόρες της Νύχτας, ενώ  ο Σοφοκλής κόρες της Γης και του Σκότους. Ούτως ή άλλως όμως, οι Ερινύες ήσαν  θεότητες προγενέστερες των Ολυμπίων θεών, γι αυτό και η εξουσία του Δία προς αυτές ήταν μηδαμινή. Ήσαν θεότητες, οντότητες και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποστηρίζεται ότι οι Ερινύες προσωποποιούν τις  τύψεις συνειδήσεως. Όπως πολλοί, πολύ επιφανειακά, υποστηρίζουν.

Έργο των Ερινύων ήταν η καταδίωξη των ενόχων, ειδικά αυτών που  είχαν παραβεί τις υποχρεώσεις του οικογενειακού δικαίου που είναι και αρχές του γένους, όπως είναι η αγάπη και η φροντίδα των γονέων απέναντι στα παιδιά, ο σεβασμός, η υπακοή και η αγάπη των τέκνων προς τους γεννήτορες. Στην Ιλιάδα του Ομήρου, ο θεός Άρης καταδιώκεται από τις  Ερινύες, επειδή βοήθησε τους Τρώες, παρακούοντας την επιθυμία της μητέρας του Ήρας. Το κυνήγι των Ερινύων φοβάται και ο Τηλέμαχος, γι αυτό αποφεύγει να απομακρύνει την μητέρα του από το πατρικό σπίτι. Πολύ θα το ήθελε,για να μην  χάσει τον θρόνο της Ιθάκης από τους μνηστήρες της Πηνελόπης, αλλά από τον φόβο των Ερινύων υποχωρεί. Η μητέρα του Μελέαγρου επικαλείται τις Ερινύες κατά του γιου της, που είχε από λάθος σκοτώσει τ’ αδέλφια της. Οι Ερινύες, ως εκδικήτριες του φριχτότερου απ’ όλα τα εγκλήματα, της πατροκτονίας, αποτέλεσαν αγαπητό  θέμα στους Έλληνες τραγικούς, ιδιαίτερα στους μύθους του Ορέστη και του Οιδίποδα. Οι συμφορές του Οιδίποδα και των παιδιών του προέρχονται από το ότι ο γιος του Λάιου είχε  σκοτώσει τον πατέρα του και νυμφευτεί την μητέρα του, χωρίς να γνωρίζει ότι επρόκειτο για τους βιολογικούς γονείς του. Είχε διαπράξει διπλό ανοσιούργημα. Ο Ορέστης πάλι, ο γιος του Αγαμέμνονα, είχε σκοτώσει την μητέρα του Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της Αίγισθο εκδικούμενος την δολοφονία του πατέρα του και την απώλεια του θρόνου των Ατρειδών.

Επίσης, οι Ερινύες τιμωρούσαν και καταδίωκαν αμείλικτα όσους είχαν διαπράξει φόνο, ήσαν κυριευμένοι από μίσος και κακία, ήσαν επίορκοι ή δόλιοι. Επίσης, τιμωρούσαν όλες τις αντίθετες πράξεις προς τη φυσική τάξη και αρμονία του κόσμου. Πίστευαν μάλιστα ότι  τιμωρούσαν ακόμη και αυτούς που άρπαζαν τους νεοσσούς απ’ τις φωλιές των πουλιών. Κανένας ένοχος δεν διέφευγε από την  εκδίκησή τους, όσο κι αν  πίστευε ότι είναι ασφαλής. Σε ανύποπτο χρόνο, οι τρομακτικές Ερινύες ορμούσαν καταπάνω του, δεν τον άφηναν σε ησυχία, ρήμαζαν το σπίτι του, τον διώχναν από κει και τον καταδίωκαν, ώσπου να πέσει αποκαμωμένος, τρελός από τα τραγούδια τους που ξέσκιζαν τ’ αυτιά του.

.Οι Ερινύες είναι αυτές που χωρίς φανερή αιτία φέρνουν στους ανθρώπους την άτη, δηλαδή τη σύγχυση του μυαλού που οδηγεί σε φοβερές πράξεις.  Αυτές μαζί με τον Δία και τη μοίρα έκαναν τον Αγαμέμνονα να πάρει τη Βρισηίδα από τον Αχιλλέα. Αυτές έφεραν βαριά άτη στο μάντη Μελάμποδα και σ’ αυτές τις μισητές Ερινύες δίνουν για υπηρέτριες τις κόρες του Πανδάρεω οι Άρπυιες, που τις άρπαξαν από τα παλάτια τους λίγο πριν από το γάμο τους.  Σε άλλο μύθο, οι Ερινύες οδήγησαν την Μεγάρα να μαστιγώσει τόσο πολύ τις γυναίκες της αρχαίας Νύσσας, σε σημείο να τρελαθούν και να σκοτώσουν τα παιδιά τους. Δεν διστάζουν δηλαδή να διασαλεύουν τα μυαλά των ανθρώπων χωρίς αποχρώντα λόγο και να τους οδηγούν στην καταστροφή.

Οι Ερινύες ως φτερωτοί δαίμονες  καταδίωκαν την λεία τους πετώντας, όπως οι Κήρες και οι Άρπυιες. Είχαν την δυνατότητα να μεταμορφώνονται γρήγορα και συχνά. Το μελανό δέρμα τους καλύπτονταν από μαύρα φορέματα. Τα πρόσωπα τους ήταν τρομαχτικά και φρικιαστικά. Τα μαλλιά τους ήταν ανάκατα με φίδια. Η ανάσα τους βρομούσε δηλητήριο, όπως φαρμακερός ήταν κι ο αφρός που έβγαινε από το στόμα τους. Η πνοή τους έβγαζε φλόγες και τα μάτια τους πετούσαν σπίθες. Έτσι, σκορπούσαν στο πέρασμα τους κάθε λογής αρρώστιες κι εμπόδιζαν ακόμη και τα φυτά να αναπτυχθούν. Ούτε θεοί ούτε άνθρωποι ούτε ζώα  μπορούσαν να τις πλησιάσουν. Μούγκριζαν και έβγαζαν φοβερές κραυγές. Όλοι ήξεραν ότι κυνηγούν το θύμα τους σαν κυνηγετικά σκυλιά και το κατακαίουν με την καυτή ανάσα τους. Του φέρνουν παραζάλη, μανία και τρέλα. Με σαδιστική λύσσα πίνουν αίμα, κόβουν κεφάλια, βγάζουν μάτια, φέρνουν στειρότητα, λιθοβολούν και εκδικούνται το φόνο με νέο φόνο, ώσπου να εξαφανιστεί το γένος, που μπήκε σ’ αυτή την αλυσίδα φόνου και εκδίκησης.

Ο Ευριπίδης αναφέρει ότι οι Ερινύες ήταν τρεις: η Αληκτώ, αυτή που τίποτα δεν την ηρεμεί, η Τισιφόνη. αυτή που εκδικείται τους φόνους, και η Μέγαιρα, αυτή που εκδικείται το πνεύμα του μίσους.

Αυτές τις Ερινύες μόνον η θεά της σοφίας, η θεά Αθηνά κατόρθωσε να τις πείσει να γίνουν θεές που αντί να αναπαράγουν το μίσος και την εκδίκηση, να φέρνουν ευλογία. Τις βάζει να εγκατασταθούν στην Αττική μαζί της και να προστατεύουν τη βλάστηση και την καρποφορία. Μαζί με τις Μοίρες να στεριώνουν ευλογημένους γάμους και να φέρνουν στους Αθηναίους ομόνοια και ομαλή κοινωνική ζωή. Έκτοτε ονομάστηκαν Ευμενίδες.

Η Γαία, όταν αντιλήφθηκε το κατόρθωμα της Αθηνάς,  χάρηκε βαθιά στην καρδιά της και γέλασε, βέβαιη πια ότι η μητρική της αγάπη είχε νικήσει το μίσος.

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s