Η δύναμη της Αγωγής

Το θεμελιακό πρόβλημα της αγωγής είναι αν μπορεί να πραγματοποιήσει το σκοπό της.  Έχει δηλαδή η αγωγή την δύναμη να διαμορφώσει  την ανθρώπινη φύση ή ο άνθρωπος είναι προορισμένος εκ φύσεως να χαθεί ή να σωθεί, οπότε και το έργο της αγωγής και της παιδείας καθίσταται περιττόν;  Η αγωγή θεωρήθηκε και θεωρείται σημαντικό στοιχείο του θεσμού της παιδείας όλες τις εποχές. Εν τούτοις έχουν διατυπωθεί αμφιβολίες αν και κατά πόσον αυτή μπορεί να επιτύχει τον τελικό της σκοπό, που είναι η ολόπλευρη ανάπτυξη του ανθρώπου, που σημαίνει ότι αυτός είναι ένας ελεύθερος και υπεύθυνος άνθρωπος, έχει επίγνωση της θέσης του στην κοινωνία και των ευθυνών του απέναντι στον εαυτό του και τους γύρω του. Πράττει αυτό που πρέπει, όταν πρέπει  και γενικά δρα με γνώμονα τον άνθρωπο και τον συνάνθρωπο . Εν κατακλείδι, ολόπλευρη ανάπτυξη του ανθρώπου σημαίνει ότι αυτός εξελίχθηκε σε μια αυτόνομη και υπεύθυνη ηθική προσωπικότητα.

Για το πρόβλημα του δυνατού της αγωγής διατυπώθηκαν τρεις θεωρίες.

Η πρώτη υποστηρίζει ότι η αγωγή δεν μπορεί να επιτύχει το σκοπό της, γιατί η φύση του ανθρώπου δεν μεταβάλλεται. Η κληρονομικότητα και οι έμφυτες προδιαθέσεις είναι καθοριστικές για τον άνθρωπο. Εκπρόσωποι της θεωρίας αυτής είναι από την αρχαιότητα ο Θέογνις, ο Πίνδαρος, ο Αριστοφάνης, ο Σοφοκλής στον Φιλοκτήτη.  Στα νεότερα χρόνια είναι ο Σοπενχάουερ, ο Δαρβίνος, ο Μένδελ, ο Λομπρόζο, ο Κάρλτον κλπ.

Η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει την παντοδυναμία της αγωγής. Σύμφωνα με αυτήν η αγωγή μπορεί να μεταβάλει τον άνθρωπο και να διαμορφώσει και την κοινωνία. Της δεύτερης θεωρίας οπαδοί είναι ο Σωκράτης, οι σοφιστές, οι στωικοί, ο Χριστιανισμός, ο Έρασμος. ο Μπέικον, ο Λοκ, ο Λάιμπνιτς, ο Καντ, ο Φίχτε, ο Έρβαρτος, ο Όουεν, οι Γάλλοι Εγκυκλοπαιδιστές, κλπ.

Η τρίτη θεωρία, η συνδυαστική,  είναι ανάμεσα στις δύο προηγούμενες. Αποδέχεται και τους κληρονομικούς παράγοντες, αλλά αναγνωρίζει και τη δύναμη της αγωγής να επηρεάσει τον άνθρωπο. Της θεωρίας αυτής, της συνδυαστικής, οπαδοί φαίνονται ότι είναι ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος, και οι πλείστοι από εμάς.

Σύμφωνα με την  θεωρία του δυνατού της αγωγής, την συνδυαστική λεγόμενη, η ανθρώπινη προσωπικότητα εκ φύσεως περιέχει όλες τις ιδιότητες του είδους άνθρωπος, οι οποίες θα εμφανιστούν αργότερα στον ανεπτυγμένο οργανισμό, όταν ο άνθρωπος  υπό την επίδραση της αγωγής από το «εν δυνάμει» θα εξελιχθεί στο «εν ενεργεία είναι».

Η εκδίπλωση των καταβολών από τον «εν δυνάμει» άνθρωπο στον «εν ενεργεία» προϋποθέτει την ύπαρξη κινήτρου.  Αυτό το κίνητρο μπορεί να υπάρξει είτε στην εσωτερική φύση του ανθρώπου με τη βαθμιαία ωρίμανση των λειτουργιών και των όψεων της προσωπικότητάς του είτε στην εξωτερική φύση του με την επίδραση του περιβάλλοντος.

Ως περιβάλλον νοείται:

-το σύνολο των εμβίων όντων, (έδαφος, κλιματολογικές συνθήκες, πανίδα, χλωρίδα  κλπ),

-το πολιτειακό σύστημα και

-ο κοινωνικός περίγυρος.

Ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση.  Ο άνθρωπος προσαρμόζει τη συμπεριφορά του στο περιβάλλον και ταυτόχρονα προσαρμόζει το περιβάλλον στις ανάγκες του.   Ουσιαστική όμως  βαρύτητα για την εξέλιξη του ανθρώπου έχει το κοινωνικό περιβάλλον, ο κοινωνικό περίγυρος.

Συμπερασματικά:

-η εξέλιξη του ανθρώπου είναι συνάρτηση α) ύπαρξης καταβολών, β) φυσιολογικής προπαρασκευής, γ) σύνθεσης και εξέλιξης του νευρικού συστήματος και του εγκεφάλου και δ) άσκησης.

-η δύναμη της αγωγής στην εξέλιξη του ανθρώπου είναι μεγάλη. Η αγωγή ως συστηματική εργασία στο σχολείο με το πρόγραμμα, τα μέσα  και τις μεθόδους διδασκαλίας που εφαρμόζει ρυθμίζει αποφασιστικά τους παράγοντες για την ύπαρξη του κατάλληλου ερεθίσματος και την άσκηση των νέων ανθρώπων.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s