Ίδρυση της ΕΠΟΝ

Το ΕΑΜ ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1941 με σκοπό κυρίως να συσπειρώσει τον κόσμο εναντίον της τριπλής κατοχής που μάστιζε τότε την Ελλάδα. Δύο χρόνια μετά πήρε την απόφαση να συσπειρώσει και την νεολαία στον αντιστασιακό αγώνα. Στην απόφαση αυτή του ΕΑΜ αγωνιστές παιδαγωγοί  και  διανοούμενοι θα σταθούν στο πλευρό των νέων με ρόλο καθοδηγητικό και διαφωτιστικό και στόχο την καθοδήγησή τους σε θέματα επιβίωσης, παιδείας και σύμπραξης  στον αγώνα για την επίτευξη του τριπλού σκοπού του ΕΑΜ. Η διεύρυνση του αντιστασιακού αγώνα  με τη δημιουργία της ΕΠΟΝ πολλαπλασίασε τις ευθύνες των παιδαγωγών μας στον τομέα της διαφώτισης και της καθοδήγησης. Η Ρόζα, ο Γιάννης Ιμβριώτης και ο Κώστας Σωτηρίου συμμετέχουν στην πρώτη ολομέλεια του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ και εκλέγονται στο Κεντρικό Συμβούλιο της οργάνωσης. 

Στόχος των  παιδαγωγών μελών του Συμβουλίου ήταν να υπηρετηθούν από τους νέους οι σκοποί της Οργάνωσης με ευλάβεια. Για την επιτυχία του επιθυμητού επιβαλλόταν να καλλιεργηθεί στους νέους ήθος αγωνιστικό, πατριωτικό και δημιουργικό. Εν ολίγοις, ήθος σοσιαλιστικό. Η καλλιέργεια του ήθους του επονίτη επιχειρήθηκε μέσα από μια σειρά οργανωτικών μαθημάτων που ετοίμαζαν οι παιδαγωγοί του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ και σκοπό είχαν να διαφωτίζουν τους νέους επί ποικίλων κοινωνικοπολιτικών θεμάτων και προβλημάτων. Ανάμεσα  στα οργανωτικά μαθήματα που ετοίμασαν οι παιδαγωγοί για την πολιτική διαπαιδαγώγηση των επονιτών, πρέπει να συμπεριληφθεί και ο Δωδεκάλογος της Νεολαίας. Το «μανιφέστο» αυτό, για το οποίο εργάστηκαν κυρίως ο Κώστας  Σωτηρίου και η Ρόζα Ιμβριώτη, θεωρήθηκε ως το πλέον κατάλληλο για την κοινωνική διαφώτιση της νέας γενιάς της Ελλάδας.

Ο δρόμος προς μια σοσιαλιστική κοινωνία μεταπολεμικά μετά την απελευθέρωση μέχρι την πλήρη εξέλιξή της ήταν το όραμα των πνευματικών καθοδηγητών του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ. Αυτό όμως το κοινωνικό όραμα απαιτούσε μια διαφορετική νοοτροπία και στάση ζωής, που έπρεπε να την ενστερνιστούν οι νέοι και στη συνέχεια να την εφαρμόσουν στην καθημερινή πρακτική της κοινωνικής δράσης. Γι αυτό το σκοπό οι αγώνες της νεολαίας της ΕΠΟΝ κατευθύνθηκαν από τους παιδαγωγούς και τους διανοούμενους, που αποτελούσαν την Κεντρική της Επιτροπή, σε δύο επίπεδα: Σε πρώτο επίπεδο, πολυμέτωπος αγώνας για την απαλλαγή από τη συγκατοχή· σε δεύτερο επίπεδο, συμμετοχή της νέας γενιάς στους κοινωνικούς αγώνες για την κατάκτηση της κοινωνικής δικαίωσης.

Οι παιδαγωγοί που καθοδηγούσαν τους νέους στους αντιστασιακούς και κοινωνικούς  αγώνες έβλεπαν  κι άλλη σημασία, πολύ σπουδαιότερη, στενά συνυφασμένη με τις ψυχοπαιδαγωγικές μελέτες. Ο αγώνας για την ελευθερία και την κοινωνική δικαίωση, σε συνδυασμό με τις ευκαιρίες για πολιτιστική έκφραση, γέμιζε την ψυχή των νέων με ιδανικά, τους έδινε δύναμη να παλεύουν για τη ζωή και τους κρατούσε μακριά από τη διαφθορά του πολέμου. Έδινε στη ζωή τους κίνητρα και ενδιαφέρον να παλεύουν και να υπάρχουν. Συγκεκριμένα θα γράψει η Ρόζα Ιμβριώτη λίγα χρόνια μετά: «Αυτή η ευθύνη κι ο ηρωισμός γίνηκαν ο αναγεννητικός ηθικός μοχλός κι’ η εξυγιαντική πνοή. Γιατί ο ηρωισμός κ’ η ευθύνη κ’ η αυτοθυσία είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας».

Καλό είναι να αναφέρουμε ονόματα δασκάλων και από τις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης, οι οποίοι όντες ήδη στρατολογημένοι στο ΕΑΜ ανέλαβαν και την ευθύνη της δημιουργίας και της καθοδήγησης της νεολαίας της ΕΠΟΝ.

Η ΕΠΟΝ ως αυτόνομη οργάνωση διοικήθηκε από ένα κεντρικό συμβούλιο στο οποίο πρωτοστάτησαν οι εκπαιδευτικοί.  Το Συμβούλιο αυτό αποτελέστηκε από τους καθηγητές Γεώργιο Γεωργαλά (Γεωλογίας), Αθανάσιο Ρουσόπουλο (Πολυτεχνείου), Διονύσιο Ζακυθηνό (Φιλοσοφικής), Φαίδωνα Βεγλερή (Νομικής) και Μαρία Σβώλου, ενώ συνεργάστηκαν άμεσα οι καθηγητές Κρητικός, Παπαπέτρου, Κόκκαλης, Σωτηρίου, Ρόζα και Γιάννης Ιμβριώτης και άλλοι σπουδαίοι αγωνιστές.

Σημαντικό είναι να γνωρίσουμε ποιος είχε τις πρωτοβουλίες της οργάνωσης.  Ο παιδαγωγός Κώστας Σωτηρίου βεβαιώνει πως βρέθηκε κοντά στους νέους μετά από πρόσκληση του φωτισμένου δάσκαλου Δημήτρη Γληνού και η συνάντηση μαζί τους έγινε στο σπίτι του Γιάννη και της Ρόζας Ιμβριώτη στου Γκύζη. Ανάλογη μαρτυρία έχουμε και από την Σοφία Μαυροειδή – Παπαδάκη. Από τις μαρτυρίες αυτές μπορούμε να υποθέσουμε πως ο Γληνός επέλεξε και προσκάλεσε τους εκπαιδευτικούς που κατά την κρίση του ήταν ικανοί να πλαισιώσουν και να διαφωτίσουν τους νέους και κριτήριο επιλογής στάθηκε η παιδεία τους και η ικανότητα επικοινωνίας τους με το λαό.

Ας γνωρίσουμε τα μέλη του πρώτου  Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ.

Πρόεδρος εκλέχτηκε ο Γ. Γεωργαλάς. Ο Δ. Βλαντάς, Γραμματέας.  Η Ηλέκτρα Αποστόλου, υπεύθυνη διαφώτισης,  ο Αδάμ Μολυβδάς, υπεύθυνος για την επαρχία και ο  Γιώργος Τρικαληνός, Γραμματέας Αθήνας. Η ΕΠΟΝ διακινούσε και το περιοδικό Νέα Γενιά. Εκτός από τον Κώστα Σωτηρίου και τη Ρόζα Ιμβριώτη στη Συντακτική Επιτροπή της Νέας Γενιάς συμμετείχαν η Μαρία Σβώλου και ο Σταύρος Ζορμπαλάς. Συνεργάτες επίσης του περιοδικού ήταν ο Πέτρος. Κόκκαλης, ο Αλ. Σβώλος, ο Αγγ. Σικελιανός, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Βασίλης Ρώτας, ο Σωτήρης Σκίπης, ο Θέμος Κορνάρος, ο Μενέλαος Λουντέμης, η Γαλάτεια Καζαντζάκη, η Έλλη Αλεξίου και η Σοφία Μαυροειδή – Παπαδάκη.  Ο Δωδεκάλογος της Νεολαίας δημοσιεύτηκε στη Νέα Γενιά στις 26 Σεπτεμβρίου 1943. Στις γραμμές του και σε επίπεδο υποχρεώσεων και δικαιωμάτων τονίζεται η ανάγκη να συνειδητοποιήσουν οι νέοι τη συμβολή του αγώνα στη θεμελίωση μιας καλύτερης και δικαιότερης ζωής προς όφελος των ίδιων, της πατρίδας και της ανθρωπότητας. Ο αγώνας αυτός είναι ό,τι θα τους καταξιώσει κοινωνικά.

Η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων δημιουργήθηκε  στις 23 Φεβρουαρίου του 1943 και συγκέντρωσε στις τάξεις της την αφρόκρεμα του ήθους και του πνεύματος της Ελλάδας της εποχής.  Το τί απέγινε μετά τον εμφύλιο όλη αυτή η πνευματική, ψυχική και σωματική ενέργεια είναι γνωστό. Δύο φράσεις μόνον. «Ουαί τοις ηττημένοις»  και «αλίμονο στους νέους».


 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s