Αλκαίος, Το ένα κύμα σπρώχνει το άλλο

Το ποίημα

Το ένα κύμα σπρώχνει το άλλο

θα φέρει στην πόλη θρήνο πολύ

η θάλασσα τώρα μπαίνει στ’ αμπάρι

……………………………………………….

……………………………………………….

Τις τρύπες να φράξουμε όσο πιο γρήγορα

και σε λιμάνι απάνεμο, προστάτη, να μπούμε

κανέναν μην πιάσει δισταγμού απραξία

δυσκολία μεγάλη μπροστά απειλεί.

θυμηθείτε τα πόσα αντέξαμε πριν

τώρα ο καθένας γενναίος ας δείξει.

Δοξασμένους προγόνους που τους πήρε

το χώμα

να μην τους ντροπιάσουμε…………………

……………………………………………………...

Η προσέγγιση

Ο ποιητής Αλκαίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Λέσβο. Και όπως συμβαίνει οι νησιώτες ποιητές  συνηθίζουν να παρομοιάζουν την πόλη σε περίοδο πολιτικής αναταραχής με καράβι που θαλασσοδέρνεται. Ο σχολιαστής του σπαράγματος αναφέρει σχετικά. «εν ταις αλληγορίαις κατακόρως ο νησιώτης θαλαττεύει και τα πλείστα των δια τους τυράννους επεχόντων κακών πελαγείοις  χειμώσιν εικάζει». Που σημαίνει: «ο θαλασσινός όταν θέλει να μιλήσει με αλληγορία χρησιμοποιεί πάρα πολύ τα φαινόμενα της θάλασσας και τις περισσότερες συμφορές, οι οποίες προκύπτουν από την δράση των τυράννων, τις παρομοιάζει με τρικυμίες και  ναυάγια». Το ίδιο λοιπόν συμβαίνει και με το μικρό αυτό απόσπασμα του ποιήματος του Αλκαίου, του οποίου δεν μας σώζεται ούτε ο αρχικός τίτλος που θα έδωσε ο ποιητής.

Το ποίημα είναι αλληγορικό.  Ο Αλκαίος παρομοιάζει την πόλη με καράβι και τις πολιτικές συγκρούσεις με κύματα, που το χτυπούν το ένα μετά το άλλο  και ήδη το νερό μπαίνει στο αμπάρι, που σημαίνει ότι τα πράγματα δυσκόλεψαν πολύ.  Διότι το ένα κύμα σπρώχνει το άλλο, και η εικόνα ολοκάθαρα τονίζει την ταχύτητα των  πολιτικών αντιπαραθέσεων. Η πόλη συνεπώς σπαράσσεται από τις πολιτικές συγκρούσεις και το γεγονός, προφητεύει ο ποιητής, θα φέρει πολύ θρήνο στον λαό.

Απευθύνεται στους πολίτες, τους ζητά να ενεργοποιηθούν, να δραστηριοποιηθούν στο πλευρό του, όπως γρηγορούν οι ναύτες στα καράβια που θαλασσοδέρνονται, γιατί είναι θέμα ζωής η εγρήγορση και θέμα θανάτου η ολιγωρία. Τους ζητά γρήγορα να φράξουν τις τρύπες από όπου μπαίνει το νερό, να οδηγήσουν το καράβι σε απάνεμο λιμάνι που θα λειτουργήσει σαν προστάτης, θα το προστατέψει από τους τυράννους.

Απαιτητικά ζητά να μην διστάσει κανείς, να μην μείνει άπραγος κανείς, γιατί μπροστά μεγάλος κίνδυνος  απειλεί την πόλη. Ζητά από τον καθένα να δείξει θάρρος και γενναιότητα και για να τους ενισχύσει το ηθικό τους ζητά να θυμηθούν τις συμφορές που άντεξαν ως τώρα. Ως πότε όμως θα μπορούν να κάνουν υπομονή, πόσο θα κρατήσουν  οι αντοχές τους. Τέλος, όσον αφορά τουλάχιστον στο δικό μας απόσπασμα, σαν να παίζει το τελευταίο του χαρτί, τους ζητά να αγωνιστούν, για να μην ντροπιάσουν δοξασμένους προγόνους που θυσίασαν τη ζωή τους για την ελευθερία της πόλης.

Ο ποιητής βλέπει την πόλη να ταράσσεται από τις πολιτικές συγκρούσεις, στις οποίες άλλωστε συμμετέχει ενεργά και ο ίδιος από την μια, αλλά από την άλλη βλέπει και τον λαό του κουρασμένο και απογοητευμένο από τις συνεχείς αναταραχές να μην παίρνει καμία πρωτοβουλία, να μην ξεκινά κανέναν αγώνα, κυρίως στο πλευρό του, για να διορθώσει τα προβλήματα της πόλης. Χρέος του λοιπόν θεωρεί με το ποίημά του αυτό να ξεσηκώσει το λαό ενάντια στους τυράννους του νησιού του, του ζητά να σταθεί στο πλευρό του, και υπόσχεται ότι  ως αισυμνήτης θα διασφαλίσει το μέλλον της πόλης από τους άλλους αριστοκρατικούς οίκους, περιορίζοντας τις εξουσίες τους.

Αν τα λόγια του Αλκαίου δεν είχαν μέτρο, ρυθμό, μελωδία και ποιητικότητα, ό,τι διαβάσαμε θα ήταν πράγματι συνήθης πολιτικός λόγος.

Ο ποιητής

Ο Αλκαίος γεννήθηκε ανάμεσα στο 630-620 π. Χ. και πέθανε γύρω στο 570. Στην εποχή που έζησε, η Λέσβος εταράσσετο από πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες, στους οποίου ο ποιητής και η οικογένειά του πρωταγωνίστησαν. Τον Αλκαίο απασχολούσε πολύ η πολιτική και διεκδίκησε πολιτικές θέσεις. Στην εποχή του τα αριστοκρατικά γένη της Λέσβου αντιμάχονταν μεταξύ τους για την εξουσία και τις ελπίδες τους τις στήριζαν στην υποστήριξη του λαού.  Στο ποίημα το ίδιο  κάνει και ο Αλκαίος. Γόνος και αυτός αριστοκρατών απευθύνεται στον λαό και του ζητά να συνταχθεί παρά το πλευρό του, να επιβληθεί η γενιά του στους άλλους αριστοκράτες, να τους περιορίσει τις εξουσίες και  να οδηγήσουν από κοινού, λαός και Αλκαίος, το καράβι της πόλης σε απάνεμο λιμάνι, σε προστάτη, για την σωτηρία τους.

Η συμμετοχή του Αλκαίου στις πολιτικές συγκρούσεις έγινε η αιτία ο ποιητής να υποστεί διώξεις και εξορίες.

Ο Αλκαίος επίσης, εκτός όμως από φιλόδοξος πολιτικός αποδείχτηκε και περίφημος ποιητής. Θεωρείται μαζί με την Σαπφώ ως ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος της Αιολικής λυρικής ποίησης. Το έργο του οι Αλεξανδρινοί μελετητές συγκέντρωσαν  σε δέκα τόμους ανάλογα με τα θέματα. Πολιτικά-στασιωτικά, Συμποτικά, Ύμνοι, Ερωτικά, Μυθολογικά, Σκόλια κλπ.

Από αυτά ελάχιστα έφτασαν ως εμάς, κάτι σπαράγματα. Η άποψή μου όμως είναι, και το δηλώνω γι ακόμα μια φορά, πως το έργο και του Αλκαίου φυλάσσεται ολόκληρο επιμελώς στα υπόγεια του Βατικανό και ίσως και σε άλλες ιδιωτικές βιβλιοθήκες.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s