Σοφοκλέους Αντιγόνη,

Κρέων, Α΄Επεισόδιον, στ, 162 – 191

Κείμενον

ἄνδρες, τὰ μὲν δὴ πόλεος ἀσφαλῶς θεοὶ

πολλῷ σάλῳ σείσαντες ὤρθωσαν πάλιν.

ὑμᾶς δ᾽ ἐγὼ πομποῖσιν ἐκ πάντων δίχα

ἔστειλ᾽ ἱκέσθαι τοῦτο μὲν τὰ Λαΐου

σέβοντας εἰδὼς εὖ θρόνων ἀεὶ κράτη,

τοῦτ᾽ αὖθις, ἡνίκ᾽ Οἰδίπους ὤρθου πόλιν,

κἀπεὶ διώλετ᾽, ἀμφὶ τοὺς κείνων ἔτι

παῖδας μένοντας ἐμπέδοις φρονήμασιν.

ὅτ᾽ οὖν ἐκεῖνοι πρὸς διπλῆς μοίρας μίαν

καθ᾽ ἡμέραν ὤλοντο παίσαντές τε καὶ

πληγέντες αὐτόχειρι σὺν μιάσματι,

ἐγὼ κράτη δὴ πάντα καὶ θρόνους ἔχω

γένους κατ᾽ ἀγχιστεῖα τῶν ὀλωλότων.

ἀμήχανον δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἐκμαθεῖν

ψυχήν τε καὶ φρόνημα καὶ γνώμην, πρὶν ἂν

ἀρχαῖς τε καὶ νόμοισιν ἐντριβὴς φανῇ.

ἐμοὶ γὰρ ὅστις πᾶσαν εὐθύνων πόλιν

μὴ τῶν ἀρίστων ἅπτεται βουλευμάτων

ἀλλ᾽ ἐκ φόβου του γλῶσσαν ἐγκλῄσας ἔχει

κάκιστος εἶναι νῦν τε καὶ πάλαι δοκεῖ·

καὶ μεῖζον ὅστις ἀντὶ τῆς αὑτοῦ πάτρας

φίλον νομίζει, τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω.

ἐγὼ γάρ, ἴστω Ζεὺς ὁ πάνθ᾽ ὁρῶν ἀεί,

οὔτ᾽ ἂν σιωπήσαιμι τὴν ἄτην ὁρῶν

στείχουσαν ἀστοῖς ἀντὶ τῆς σωτηρίας,

οὔτ᾽ ἂν φίλον ποτ᾽ ἄνδρα δυσμενῆ χθονὸς

θείμην ἐμαυτῷ, τοῦτο γιγνώσκων ὅτι

ἥδ᾽ ἐστὶν ἡ σῴζουσα καὶ ταύτης ἔπι

πλέοντες ὀρθῆς τοὺς φίλους ποιούμεθα.

τοιοῖσδ᾽ ἐγὼ νόμοισι τήνδ᾽ αὔξω πόλιν.

Μετάφραση

Άνδρες, αφού οι θεοί ταράξανε την πόλη με πολλήν δύναμη, την ανώρθωσαν και πάλι με ασφάλεια. Απ’ όλους χωριστά εγώ εσάς κάλεσα εδώ με αγγελιαφόρους, αφενός  επειδή γνωρίζω καλά  πως δείξατε πάντοτε σεβασμό στο θρόνο και την εξουσία του Λάιου και αφετέρου, όταν ο Οιδίπους  ξαναέστησε την πόλη,  μα κι όταν χάθηκε, κοντά στα παιδιά του εσείς δείξατε φρονιμάδα και τα  υποστηρίξατε.  Τώρα  λοιπόν που οι γιοί τους  με ίδια μοίρα χάθηκαν, ένας τον άλλον χτυπώντας εχθρικά, μ’ ανόσιο χέρι σκοτωμένοι και οι δυο, κρατώ τον θρόνο και την εξουσία εγώ αφού είμαι συγγενής εξ αγχιστείας  με τους χαμένους.

Είναι αδύνατον να μάθεις τα φρονήματα, τη σκέψη, την ψυχή του κάθε ανθρώπου, προτού πάρει στα χέρια του εξουσία. Για μένα, αυτός που κυβερνάει την πόλη και για κάποιο λόγο φοβερό κρατεί το στόμα του κλειστό και δεν αποφασίζει το καλύτερο γι’ αυτήν, ήταν και θα είναι ο χειρότερος. Κι όποιος πιο πάνω απ’ την πατρίδα του βάζει το φίλο, εγώ τον θεωρώ τιποτένιο. Γιατί εγώ, και ας το γνωρίζει ο Δίας που όλα τα βλέπει πάντοτε, ορκίζομαι να μη σωπάσω βλέποντας την συμφορά αντί της σωτηρίας να σιμώνει τους πολίτες. Εχθρός της χώρας δε θα γίνει φίλος μου ποτέ. Γιατί, αν η πατρίδα μας αρμενίζει καλά και εμάς θα σώζει και φίλους θα αποκτάμε. Λοιπόν εγώ με τέτοιους νόμους θα  προστατέψω την πόλη.

Προσέγγιση

Ο Κρέων ήταν αδελφός της Ιοκάστης, την οποία για κάποια παράξενη απόφαση των θεών παντρεύτηκε, χωρίς να το γνωρίζει, ο γιος της ο Οιδίποδας. Μαζί της ο Οιδίποδας απέκτησε δυο γιους, τον Πολυνείκη και τον Ετεοκλή, και δυο κόρες, την Αντιγόνη και την Ισμήνη. Όταν αποκαλύφτηκε ο αιμομεικτικός γάμος, η Ιοκάστη αυτοκτόνησε και ο Οιδίποδας τυφλώθηκε, γιατί ενώ είχε τα μάτια του δεν έβλεπε αυτά που έπρεπε να βλέπει. Τον Οιδίποδα διαδέχτηκε στον θρόνο αρχικά ο Πολυνείκης και ένα χρόνο μετά ανέλαβε ο Ετεοκλής, ο οποίος στον χρόνο θα παραχωρούσε τον θρόνο στον Πολυνείκη κοκ. Ο Ετεοκλής αρνήθηκε να τηρήσει την συμφωνία και ο πόλεμος ανάμεσα στα αδέλφια ήταν επόμενος, γιατί έπρεπε να ξεκληριστεί η  γενιά του Λαΐου. Έτσι ο Κρέων ανέλαβε την διακυβέρνηση της Θήβας. Σαν βασιλιάς ώφειλε να κερδίσει από τον λαό του τον σεβασμό και την αφοσίωση. Για τον σκοπό αυτόν θα προσπαθήσει να τους πείσει ότι εμφορείται από τις καλύτερες αρχές για την πόλη των Θηβών και τους πολίτες, ως βασιλεύς,

Πρώτα θυμίζει στους πολίτες τον κίνδυνο που αντιμετώπισε η πόλη, όταν ο Πολυνείκης έφερε επτά στρατιές πολεμικές εναντίον της Θήβας. Ήταν όμως θέλημα θεών να σωθεί η πόλη, γιατί η τύχη του πολέμου κρίθηκε με την μονομαχία των δύο γιων του Οιδίποδα.

Στην συνέχεια και για να κερδίσει το ενδιαφέρον τους τούς εξηγεί ότι τους κάλεσε χωριστά από τους άλλους πολίτες, επειδή αποδεδειγμένα ήσαν πιστοί στον θρόνο του Λαΐου.  Συνάμα δεν έχασε την ευκαιρία να τονίσει πως οι δυο γιοι του Οιδίποδα σκότωσαν ο ένας τον άλλον, ήσαν και οι δυο αδελφοκτόνοι.

Κατόπιν με τον τρόπο του απευθύνεται στον λαό της Θήβας, τον οποίο εκπροσωπεί εν προκειμένω ο χορός του δράματος, και μιλάει για τον εαυτό του. Ο λαός δεν τον γνωρίζει, δεν ξέρει τί λογής άνθρωπος είναι ο νέος βασιλιάς. Σπεύδει λοιπόν να παραδεχθεί ότι η αξία ενός βασιλιά φαίνεται στην πράξη, όταν ασκήσει εξουσία. Και αμέσως ξεδιπλώνει μπροστά τους την ιδεολογία του για το ποιος πρέπει να είναι ο βασιλιάς.

Αυτός λοιπόν που κυβερνά και βασιλεύει σε μια πόλη πρέπει να είναι θαρραλέος.  Οφείλει να παίρνει τις άριστες αποφάσεις και να τις εκτελεί με τον καλύτερο τρόπο. Να μην φοβάται να κάνει αυτό που πρέπει για το καλό των πολιτών και πάνω από όλα να μην σωπαίνει, όταν πρόκειται για το καλό της πόλης και των κατοίκων της. Θαρραλέος πολιτικός στους χρόνους του Σοφοκλή, αλλά και τους δικούς είναι αυτός που δεν φοβάται μήπως χάσει την ψήφο των λίγων, όταν πρόκειται να αποφασίσει για έργο που θα ωφελήσει την πόλη.

Όποιος θεωρεί ότι ο φίλος του είναι ανώτερος από την πατρίδα του,  αυτόν τον θεωρώ τιποτένιο. Εννοείται πάλι ότι το συμφέρον της πόλης, το κοινό καλό είναι πάνω από τα προσωπικά συναισθήματα.

Επικαλείται ως μάρτυρα τον Δία, για να ορκιστεί ενώπιον του χορού ότι δεν θα κρατήσει στόμα του κλειστό, αν δει την συμφορά να πλησιάζει προς την πόλη αντί της σωτηρίας. Αν  ο κυβερνήτης βάζει το προσωπικό του συμφέρον ή το συμφέρον του κόμματος πάνω από το συμφέρον της πόλης, δεν θα φροντίσει βεβαίως για την προστασία της, αν δει ότι κάποιο κακό την παραμονεύει. Αυτός είναι προδότης.

Υποστηρίζει ακόμη μια φορά ότι δεν θα έκανε ποτέ φίλο του κάποιον άνδρα, που θα ήταν εχθρός της πατρίδας του. Που επιβεβαιώνει γαιι άλλη μια φορά ότι η πατρίδα είναι υπεράνω όλων.

Γιατί γνωρίζει και καλό είναι να το μάθουν όλοι ότι, αν η πατρίδα αρμενίζει καλά, όλοι πλέουν ασφαλώς πάνω σε αυτήν και τότε μπορούν να κάνουν  φίλους και φιλίες.

Σε αυτό το σημείο και για άλλη μια φορά η πόλη παρομοιάζεται με πλοίο που πλέει στον ωκεανό. Αν αυτή πλέει με ασφάλεια και οι πολίτες είναι ασφαλείς. Αν όχι, όλοι οδηγούνται στον καταποντισμό.

Αυτός πρέπει να είναι ο καλός εννοούμενος πολιτικός σύμφωνα με τον Σοφοκλή, βασιλεύς σύμφωνα με τον Κρέοντα.

Εσείς τί νομίζετε; Θα σχολιάσετε τα λόγια του Κρέοντα;

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s