Οι Κλαζομένιοι

Η αρχαία ελληνική πόλη Κλαζομεναί  ιδρύθηκε γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ. από Έλληνες αποίκους της Κολοφώνας με αρχηγό τον Πυρφόρο. Η πόλη χτίστηκε στα δυτικά της Σμύρνης και εξελίχτηκε σε  μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Ιωνίας κατά την Αρχαϊκή περίοδο, με σημαντικά πλούτη.  Η μεγάλη  ακμή και πρόοδος των Κλαζομενών βεβαιώνεται από τις ονομαστές αποικίες που ίδρυσε, όπως τα Άβδηρα στη Θράκη και τη Ναύκρατη στην Αίγυπτο. Επίσης δείγμα του πλούτου και του μεγαλείου της ήταν και ο «θησαυρός» που αφιέρωσε στους Δελφούς. Από τις αρχαίες Κλαζομενές καταγόταν και ο γνωστός φιλόσοφος Αριστομένης.

Η πόλη έγινε επίσης γνωστή κυρίως για την κεραμική της. Τα αγγεία που κατασκευάζονταν στις Κλαζομενές κατά τον 7ο και 6ο αιώνα ήταν πολύ διάσημα και η κατηγορία που απετέλεσαν έμεινε γνωστή με το όνομα «κλαζομένια αγγεία». Πρόκειται για αγγεία  μελανόμορφα, τα οποία χαρακτηρίζονται από τον ανοιχτόχρωμο πηλό, τον πλούσιο διάκοσμο και το γυαλιστερό λευκό χρώμα των γυμνών μερών των σωμάτων. Από αυτά πολύ λίγα σώθηκαν, καθώς οι Κλαζομένιοι συνήθιζαν να θάβουν τους νεκρούς τους μέσα σε πήλινες σαρκοφάγους χωρίς να τοποθετούν πλάι στον νεκρό κτερίσματα. Πρότυπο κλαζομένιου αγγείου του 7ου αιώνα βρίσκεται στο Μουσείο του Μονάχου: φέρει μεγάλο πώμα, διακοσμημένο με μία σειρά ζώων και μία σειρά Σειρήνων, ενώ στην κοιλιά του παριστάνεται χορός 16 γυναικών μπροστά σε βωμό. Στη λαβή του πώματος εικονίζονται δύο ανάγλυφες γυναικείες κεφαλές. Επίσης, κομμάτια από κλαζομένιο αγγείο βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών.

Σημαντικό ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν και οι  σαρκοφάγοι των Κλαζομενών από τη νεκρόπολη της πόλεως, χρονολογούμενες συνήθως στην περίοδο 650 ως 550 π.Χ.. Αποτελούνται από το κυρίως σώμα και το καπάκι. Φέρουν ζωγραφικές διακοσμήσεις που ακολουθούν στην τεχνοτροπία τους την αγγειογραφία της εποχής. Οι διακοσμήσεις καλύπτουν το παχύ περιχείλωμα της σαρκοφάγου και έχουν ως θέμα τους συνήθως διάφορα ζώα, γρύπες, Σφίγγες, Σειρήνες, Κενταύρους, αρματοδρομίες και φυτικά ή γραμμικά σχέδια. Εκτός από μία ή δύο περιπτώσεις, οι σαρκοφάγοι ανήκουν στον μελανόμορφο ρυθμό με υπόλευκη επιφάνεια. Από τα ωραιότερα σωζόμενα δείγματα είναι η σαρκοφάγος του Βρετανικού Μουσείου, της οποίας διατηρείται και το σαμαρωτό καπάκι, και εκείνη του Μουσείου του Βερολίνου. Κλαζομένιες σαρκοφάγοι, 4 τον αριθμό, υπάρχουν και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών.

Από το 380 π.Χ. οι Κλαζομενές ήταν κάτω από την περσική κυριαρχία, μέχρι που ο Μέγας Αλέξανδρος απελευθέρωσε την πόλη και την ένωσε με το απέναντι ομώνυμο νησάκι χτίζοντας ένα κυματοθραύστη, λείψανα του οποίου σώζονται ακόμα και σήμερα. Αργότερα οι Κλαζομενές περιήλθαν στο βασίλειο των Πτολεμαίων και κατόπιν στο  βασίλειο  της Περγάμου. Μετά τον Α΄ Μιθριδατικό πόλεμο η πόλη υπέφερε από αλλεπάλληλες επιθέσεις πειρατών. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή κηρύχθηκε «ελεύθερη πόλη» και διατηρήθηκε και στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία με το όνομα Κλαζομένη.

Στην ιστορία των Κλαζομενών μας οδήγησε η πολύ γνωστή παροιμιώδης φράση: «Έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν», που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα. Ας δούμε πώς.

Οι κάτοικοι  της πόλεως Κλαζομενές της Μικράς Ασίας ήταν γνωστοί κατά την αρχαιότητα για τα πειράγματά τους. Χωρίς καμιά διάκριση πείραζαν τους πάντες με ένα δικό τους τρόπο, που καθώς παραδίδεται από την αρχαιότητα ακόμη,  ήταν πολύ βρώμικος. Αναφέρεται λοιπόν συγκεκριμένα ότι  Κλαζομένιοι πρέσβεις πήγαν κάποτε στη Σπάρτη και καταμαύρισαν με καπνιά («κατησβόλωσαν») τους θρόνους των εφόρων της που υπήρχαν στην εκεί Εκκλησία του Δήμου.  Μόλις οι έφοροι το πληροφορήθηκαν, ανέθεσαν σε έναν κήρυκα να διαπομπεύσει τους Κλαζομενίους διακηρύσσοντας την φράση: «`Εξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν», δηλαδή «είναι φυσικό, είναι στο χαρακτήρα, είναι ίδιον γνώρισμα  των Κλαζομενίων να ασχημονούν». Η φράση έκτοτε  και ως σήμερα χρησιμοποιείται υποοτιμητικά για όσους συμπεριφέρονται με απρέπεια, για να δηλώσει ότι η απρέπεια είναι γνώρισμα του χαρακτήρα τους.

Απορία: Στις μέρες μας, ποιοι είναι οι Κλαζομένιοι; Οι πολιτικοί μας ή εμείς, ο λαός;

 

Advertisements

One response to this post.

  1. Δε νομίζω πως είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ποιοι είναι οι Κλαζομένιοι.Ένα ευχαριστώ, Χρύσα μου, είναι πολύ λίγο για τα ωραία άρθρα που δημοσιεύεις.

    Απάντηση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s