Σολωμικά Διαμάντα Ι.

Ο Διονύσιος Σολωμός είναι ο εθνικός μας ποιητής. Όχι μόνο γιατί έγραψε τον Ύμνον εις την Ελευθερίαν. Αλλά και για τον αγώνα που έδωσε να κατακτήσει την ελληνική γλώσσα. Έδωσε πολύ σκληρές μάχες για να εκφράζεται ελληνικά   και αυτό φαίνεται στην ποιητική του προσπάθεια. Η αγωνία του για την γλωσσική αρτιότητα του έργου του, γιατί ιδέες διέθετε άφθονες,  καθρεπτίζεται ολοκάθαρα στις υποδιορθώσεις των προσπαθειών του. Ίσως γι αυτό έμειναν τα σημαντικότερα έργα του ατελείωτα. Διότι αναζητούσε την τελειότητα. Και έτσι συμβαίνει. Όταν κανείς κυνηγά το δέντρο, χάνει το δάσος. Ας καταγράψουμε όμως λίγα βιογραφικά για τον ποιητή.

Γεννήθηκε στις 8 Απριλίου του 1798 στη Ζάκυνθο. Ήταν εξώγαμο τέκνο του κόντε Νικόλαου Σολωμού και της υπηρέτριάς του Αγγελικής Νίκλη. Έμεινε ορφανός πολύ μικρός και το 1808 έφυγε για σπουδές στην Ιταλία. Τελείωσε το Λύκειο της Κρεμόνας και γράφτηκε στο πανεπιστήμιο της Πάβιας, απ’ όπου πήρε το πτυχίο της Νομικής,  για την οποία ουδέποτε ενδιαφέρθηκε, Ενωρίς  άρχισε να γράφει στίχους στην ιταλική γλώσσα, ενώ ήρθε σε επαφή με διαπρεπείς φιλοσόφους, φιλολόγους και αξιόλογους εκπροσώπους της λογοτεχνικής κίνησης της εποχής. Το 1818 επέστρεψε στη Ζάκυνθο, όπου παρέμεινε για δέκα χρόνια. Εκεί άρχισε να γράφει τα πρώτα του αξιόλογα στιχουργήματα στα ελληνικά. Το πρώτο εκτενές ελληνικό ποίημά του και πλέον γνωστό είναι ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», απόσπασμα του οποίου καθιερώθηκε ως Εθνικός μας Ύμνος. Λίγο αργότερα, συνέθεσε το λυρικό ποίημα «Εις τον θάνατο του Λορδου Μπάυρον» και ακολούθησαν «Η καταστροφή των Ψαρών», «Η Φαρμακωμένη», «Ο Λάμπρος», «Εις Μοναχήν», «Ο Κρητικός», «Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι», «Ο Πόρφυρας». Στα τέλη του 1828 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κέρκυρα, συνεχίζοντας την ενασχόλησή του με την ποίηση σχεδόν απομονωμένος. Στις 3 Φεβρουαρίου του 1849 του απενεμήθη ο Χρυσός Σταυρός του Σωτήρος, διότι «με την ποίηση του διέγειρε τα αισθήματα του λαού στον αγώνα για εθνική ανεξαρτησία».  Πέθανε στις 9 Φεβρουαρίου του 1857 στην Κέρκυρα, ύστερα από αλλεπάλληλες εγκεφαλικές συμφορήσεις. Τα οστά του μεταφέρθηκαν το 1865 στη Ζάκυνθο.

Από  την αγωνιώδη του προσπάθεια να επιτύχει το τέλειο στην ποιητική του γραφή έχουμε επιλέξει κάποιους στίχους, τους οποίους χαρακτηρίζουμε ποιητικά διαμάντια και ακριβέστερα Σολωμικά ποιητικά διαμάντια.

ι. Η φαρμακωμένη στον Άδη (1833)

Άδη μαύρε χαιρετώ σε. Δεν εχάρηκε ποτέ

μάτι ανθρώπου για τον ήλιο, ως καθώς εγώ για σε.

(παραλλαγή στον ίδιο στίχο)

Σκότος του Άδη χαιρετώ σε! Ως εγώ γυρεύω εσέ

δεν εγύρεψε τον ήλιο μάτι ανθρώπινο ποτέ,

Επειδή πρόκειται για αυτοκτονία, ο ποιητής και στις δύο προσπάθειες προσπαθεί να τονίσει την επιθυμία της  νεαρής κόρης να πεθάνει, πόσο πολύ δηλαδή πόθησε να ιδεί τον χάρο. Ο ποιητής το πετυχαίνει και στις δύο προσπάθειες τέλεια.

ιι. Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι, σχ. Β΄ (1833-1834)

Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε,

κι όσ’ άνθια βγαίνουν και καρποί τόσ’ άρματα σε κλειούνε.

Με χίλιες βρύσες χύνεται, με χίλιες γλώσσες κραίνει,

όποιος πεθάνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει

(παραλλαγή)

Με χίλιες βρύσες χύνεται με χίλια μάγια δένει,

όποιος πεθάνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει.

Είναι Άνοιξη, είναι Απρίλης, η ελληνική φύση στην πιο καλή της ώρα. Ο Απρίλης και ο Έρωτα χορεύουν, εικόνα ζωής.

_Στο νιο χορτάρι εχόρεψε ο Έρως με τον Μάη

Οι πολιορκημένοι Μεσολογγίτες χωρίς τροφή και νερό ακούν τον θάνατο να τους πλησιάζει απειλητικά. Η φύση στην πιο καλή της ώρα, στην ώρα της αναγέννησής της. Οι άνθρωποι μπροστά στην ώρα του θανάτου.

_Τρέμ’ η ψυχή και ξαστοχά γλυκά τον εαυτό της.

Άλλα μονόστιχα  από το ίδιο σχεδίασμα των Ελευθέρων πολιορκημένων.

_Περβόλι ο δρόμος που πατείς κι ο ήλιος μαγεμένος.

_Στην κόλαση νά ‘θελ’ εμβεί, κι έλιωσ’ η κόλαση ίσως.

_ Η όψη ομπρός μου φαίνεται και μες τη θάλασσα όχι,

όμορφη ως είναι τ’ όνειρο μ’ όλα τα μάγια πόχει.

_ Οι αγγέλοι την εγύρευαν ν’ ακούσουν τη μιλιά της

κι έπαιξε με το φως του ηλιού κι αυτός με τα μαλλιά της.

v. Εις τον θάνατον Αιμιλίας Ροδόσταμο (1848)

_Οπού ‘ναι πάντ’ αμόλυντος και πάντ’ αναπνευμένος

μεγάλος κόσμος ηθικός αγγελικά πλασμένος.

Ο ποιητής αναφέρεται στον κάτω κόσμο, στον παράδεισο ίσως, στον οποίον βρίσκεται η ηρωίδα του ποιήματος.

ιιι. Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι, σχ. Γ΄(1844-)

_Γλυκά χαϊδεύει δροσερός της ευωδιάς αέρας

μ’ ανάκουστους κιλαϊδισμούς και λιποθυμισμένους.

(παραλλαγή)

_Καλείς χρυσέ της ευωδιάς, της ομορφιάς αέρα.

_Μη με χαϊδεύεις δροσερέ της ομορφιάς αέρα.

Οι πολιορκημένοι Μεσολογγίτες βλέποντας τον θάνατο να πλησιάζει είτε από την πείνα είτε από το τούρκικο τουφέκι, ζητούν από τον αγέρα να μην φυσά τόσο ευωδιαστά και τόσο όμορφα.

iv. Ο Πόρφυρας (1847-1849)

_Δεν τό  ‘λπιζα να ν’ η ζωή μέγα καλό και πρώτο.

Ο καλύτερος ύμνος για την ομορφιά και την αξία της ζωής σε ένα μόνο στίχο.

Αλλά τα σολωμικά ποιητικά διαμάντια είναι ατελείωτα. Θα επανέλθουμε.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s