Διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν

Ο συντακτικός αυτός όρος, εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτία,  απαντά στο «γιατί;». Συνεπώς,   διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν θα πει: επειδή αγαπούσε πολύ τους θνητούς, τους ανθρώπους. Το ερώτημα βέβαια εκκρεμεί, διότι πρέπει να διευκρινίσουμε, ποιος το είπε, γιατί, πότε, πώς, πού. Θα τα απαντήσουμε όλα με τη σειρά.

Μία από τις σπουδαιότερες τραγωδίες της ελληνικής δραματικής ποίησης και κατ’ επέκτασιν της ανθρωπότητας  είναι του Αισχύλου ο Προμηθεύς Δεσμώτης. Αυτή τουλάχιστον έχει διασωθεί από μια τριλογία του μεγάλου τραγωδού με κεντρικό ήρωα τον ηρωικό Τιτάνα της γενιάς του Κρόνου. Η δραματική τριλογία   θα πρέπει να περιείχε ακόμη τον Προμηθέα Πυρφόρο, που έφερε την φωτιά στους θνητούς, και τον Προμηθέα Λυόμενο, που  ανεφέρετο στην απελευθέρωσή του Τιτάνα θεού από ένα θνητό ήρωα, τον Ηρακλή. Ας δούμε λοιπόν τι λέει πρώτα η μυθολογία.

Όταν οι Ελ με επικεφαλής τον Δία έφθασαν στην γη, επεδίωξαν  να αποκτήσουν αυτοί τον έλεγχό του κόσμου. Να γίνουν δηλαδή κοσμοκράτορες.   Έπρεπε όμως πρώτα να βγάλουν από τη μέση τους Τιτάνες Κρόνιους,  που κυριαρχούσαν μέχρι τότε.  Στη Θεογονία  ο Ησίοδος περιγράφει παραστατικότατα αυτό το μακελειό. Ο πόλεμος εξελίχτηκε σε δύο φάσεις και κράτησε πάνω από 10 χρόνια. Αρχικά   συγκρούστηκαν  οι Ελ με τους Τιτάνες, Τιτανομαχία, και στη συνέχεια οι Ελ με τους Γίγαντες, τέκνα της Γαίας, Γιγαντομαχία. Η Γαία, η πρώτη κοσμοκράτειρα, προφήτευσε στον Δία ότι για να νικήσει σε αυτόν τον πόλεμο, έπρεπε να πάρει τη βοήθεια και των θνητών. Η Αθηνά συμβούλευσε τον Δία να καλέσει κοντά του βοηθό τον ήρωα Ηρακλή. Υποπτεύομαι τώρα ότι ο Ηρακλής δεν αρνήθηκε  βέβαια τη βοήθειά του στον Δία, διεκδίκησε όμως μια καλύτερη μοίρα για τους συνανθρώπους του θνητούς. Ο Δίας στην επιθυμία του να γίνει κοσμοκράτορας τα υποσχέθηκε όλα στον Ηρακλή. Στο πλευρό του Δία επίσης συμπαρατάχθηκαν ο Προμηθέας με τον Επιμηθέα, γιοι  του Τιτάνα Ιαπετού και της Ωκεανίδας Κλυμένης.  Προδότες του γένους τους, αλλά φιλάνθρωποι. Γιατί το έκαναν αυτό; Γιατί οι Κρόνιοι Τιτάνες ήσαν ανθρωποφάγοι. (Βλ. Οι Κρόνιοι, στο ιστολόγιο). Τα παιδιά του Ιαπετού διαφωνούσαν ως φαίνεται με αυτή την αντίληψη. Αγαπούσαν τους ανθρώπους, ήθελαν να τους προστατέψουν. Τάχθηκαν λοιπόν στο πλευρό του Δία ελπίζοντας σε μια καλύτερη τύχη για τους ανθρώπους.

Μετά την νίκη όμως και την επικράτηση του Δία,  ο αρχηγός των Ελ παρά τις υποσχέσεις του αποφάσισε την καταστροφή του ανθρώπινου γένους. Και απείλησε ότι όποιος παραβεί τις εντολές του θα τιμωρηθεί παραδειγματικά. Ο Προμηθέας όμως αγνόησε τις διαταγές του νέου κοσμοκράτορα. Έκλεψε από το εργαστήριο της Αθηνάς και του Ηφαίστου την έμπειρη γνώση και τη σοφία και τα πρόσφερε στους ανθρώπους, για να σωθούν και να μην τους χαλάσει ο Δίας. Μετά από αυτό ο Προμηθέας για 33-000 χρόνια παρέμεινε σταυρωμένος στο όρος  Καύκασος διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν, όπως αναφέρει ο Αισχύλος στην ομώνυμη τραγωδία του. (33.000 χρόνια ο Προμηθέας σταυρωμένος στον Καύκασο, 33 χρόνων σταυρώθηκε ο Ιησούς ο Ναζωραίος στο λόφο Γολγοθάς, 33 χρόνων πέθανε και ο Μέγας Αλέξανδρος, ο οποίος σε πολλές χώρες της Ασίας λατρεύτηκε σαν θεός. Κάτι φοβερές συμπτώσεις!!!)

Καρφωμένος στον Καύκασο ο Προμηθέας και πάλι δεν ησύχαζε. Ένας γύπας σταλμένος από τον Δία του έτρωγε το συκώτι, το οποίο όμως ξαναγινόταν. Μετά από τόσα χρόνια, ένας απόγονος του Ηρακλή, Ηρακλής και αυτός, περνώντας απόν τον Καύκασο, σκότωσε τον Γύπα και ελευθέρωσε τον Προμηθέα. Πρώτος λοιπόν θεός που σταυρώθηκε για να σωθούν οι άνθρωποι, αφού πρώτα τους έδωσε τα απαραίτητα εργαλεία σωτηρίας και επιβίωσης, ήταν ο Προμηθέας. Ο ίδιος ο γιος του Τιτάνα Ιαπετού απευθυνόμενος προς τον χορό θυμίζει τί πρόσφερε στο ανθρώπινο γένος: Αξίζει, νομίζω, να τα θυμηθούμε. Λέει λοιπόν:

«Βραχεί δε μύθω πάντα συλληβδην μάθε,

πάσαι τέχναι βροτοίσιν εκ Προμηθέως».

Που, αν και το καταλαβαίνετε, μεθερμηνευόμενον σημαίνει:

«Και μ’ ένα λόγο μάθε το: οι θνητοί

στον Προμηθέα χρωστούν όλες τις τέχνες».

Να δούμε ποιες ήταν οι ευεργεσίες του Σωτήρα Προμηθέα προς τους θνητούς,

σε μετάφραση  Ερρ. Χατζηανέστη, εκδ. Ζαχαρόπουλος:

«…Τα πάθη μόνο ακούστε των θνητών,

που ενώ πριν ήσαν όπως τα νήπια,

τούς έκανα νάχουνε νου και σκέψη.

Και δεν το λέω από παράπονο προς τους ανθρώπους.

μα μόνο την προαίρεσή μου να σας δείξω.

Πρώτα λοιπό έβλεπαν και μάταια έβλεπαν.

Άκουγαν και δεν άκουγαν, όμοια με μορφές

ονείρων το μικρό βίο περνούσαν.

Άστοχα όλα τα μπέρδευαν, δεν ήξεραν

προσήλια σπίτια πλινθόχτιστα ή να δουλεύουν

το ξύλο, μα σε σπήλαια ζούσαν σκοτεινά

σαν τα μυρμήγκια τ’ αχαμνά καταχωμένοι.

Κανένα βέβαια δεν είχαν του χειμώνα

σημείο ή της ανθοφόρας άνοιξης,

ούτε του καρπερού καλοκαιριού,

μα δίχως κρίση πορεύονταν, ως ότου εγώ

τις αξεδιάλυτες ανατολές και δύσεις

των άστρων τους έδειξα και τη σοφία

των αριθμών και τις συνθέσεις των γραμμάτων.

Μνήμη των πάντων και μητέρα των μουσών.

Και πρώτον τα ζώα στους ζυγούς τούς έζεψα

κάτω από ζεύγλες και σάγματα, τους μόχθους

τους πιο μεγάλους των θνητών για να σηκώνουν.

Τους έδεσα σε άρμα τ’ άλογα χαλινωμένα,

το χάρμα της υπέρπλουτης χλιδής.

Και τα θαλασσωπλάνητα των ναυτικών οχήματα

με τα πανιά φτερά κανείς άλλος δεν βρήκε.

Μα θα θαυμάσης πιο πολύ ακούγοντας τ’ άλλα,

τί μηχανές τους εύρηκα και τέχνες .

Η πιο μεγάλη: αν έπεφτε κανείς σ’ αρρώστια

δεν ήταν αντίδοτο να πάρη τίποτα ή να πιη

ή για απάλειψη, μόνο μαραίνονταν

από φαρμάκων στέρηση, ως ότου εγώ

να συγκερνούν τούς έδειξα ήπια βότανα,

να καταπολεμούν την κάθε αρρώστια.

Τους πολλούς έπειτα χώρισα τρόπους της μαντικής,

και πρώτος έκρινα τα όνειρα ποια ξεδιαλύνουν

στον ξύπνο, και τ’ ακούσματα τούς έμαθα

τα σκοτεινά και τα συναπαντήματα των δρόμων

και των γαμψόνυχων πουλιών την πτήση καθαρά

ξεχώρισα, ποια δεξιά κι ευοίωνα και ποια

δυσοίωνα σημεία, ποιες συνήθειες

έχουνε κι έχθρες τα κάθε λογής και τί

αγάπες και συνεταιρισμούς και πώς

είναι και πιάνονται τα σπλάχνα.

Έτσι γι αυτά. Κι ακόμα όσα στη γη

κρυμμένα κι ατίμητα για τους ανθρώπους,

χαλκό και σίδηρο, χρυσό κι ασήμι, ποιος

μπορεί να πη πως τάβρε πριν από μένα;  (Αισχύλου, Προμηθέας Δεσμώτης, στ. 442-503).

Εξηγήσαμε νομίζω ποιος και γιατί θεωρείται ο πρώτος σωτήρας της ανθρωπότητας, αυτός που θυσιάστηκε, γιατί αγαπούσε πολύ τους ανθρώπους και έκανε τόσα πολλά γι αυτούς, για να τους βγάλει από το σκοτάδι του ζώου και να τους οδηγήσει στο φως της γνώσης, ώστε να μπορέσουν να επιβιώσουν μέσα από όσα τους δίδαξε ο φιλάνθρωπος και φιλεύσπλαχνος Τιτάνας.

Δεν θέλω βέβαια να αποδυναμώσω την θυσία του Ιησού του Ναζωραίου, ούτε να  υποβαθμίσω το μέγεθος της δικής του σταύρωσης στον Γολγοθά που έγινε ακριβώς για τον ίδιο λόγο. Γιατί και ο Χριστός αγαπούσε πολύ τους ανθρώπους και σταυρώθηκε επίσης  διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν.

΄Άλλωστε αυτό είχε κατά νου και ο ποιητής Νίκος Γκάτσος, όταν έγραφε τους στίχους:

‘Πάντα στον κόσμο θά’ ρχεται

Παρασκευή Μεγάλη

Και κάποιος θα σταυρώνεται

για να σωθούν οι άλλοι.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s