Τίτος Πατρίκιος, Η τύχη μιας ελιάς

Αφού τόσοι πολλοί το κάνουν

είπα κι εγώ να φυτέψω μιαν ελιά

σε γλάστρα μεγάλη στο μπαλκόνι

ψήλωσε τώρα κι ανυπομονώ

δεν ξέρω αν θα προλάβω να τη δω

κάποιον καρπό να δίνει.

Ο κόσμος βέβαια θα συνεχίσει να υπάρχει

κι όταν θα πάψω να τον βλέπω

να παρακολουθώ τις εξελίξεις του

να νοιάζομαι για την τύχη

ακόμα και μιας μικρής ελιάς.

Το ποίημα είναι από τη συλλογή,  Συγκατοίκηση με το παρόν, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2012. Κεντρικό θέμα του είναι η ζωή και ο θάνατος σαν φυσικό επακόλουθό της. Ο χρόνος που στο πέρασμά του καταπίνει τα πάντα. Η τύχη της ελιάς είναι η τύχη της ανθρωπότητας, η αρχή, η συνέχεια και το τέλος του κόσμου. Η τύχη της ελιάς είναι η τύχη  του καθενός μας, το βιαστικό του πέρασμα από τη ζωή.

Η ελιά, ως ιερό δέντρο της ελληνικής χλωρίδας,  συμβολίζει  τη ζωή, την ειρήνη, τον πλούτο και την αφθονία, συμβολίζει ακόμη και την ιερότητα. Ήταν, μα την αλήθεια, το σπουδαιότερο δώρο που μπορούσε θεός να κάνει σε θνητούς. Γιατί, να μην ξεχνάμε, η ελιά ήταν το δώρο της Αθηνάς στους Έλληνες, με αντάλλαγμα να την τιμούν και να σέβονται τη σοφία της. Αυτά βέβαια συμβαίνουν μόνον ανάμεσα στους Έλληνες και τους θεούς τους.   Μην τα αναζητήσετε αλλού, δεν θα βρείτε πουθενά τέτοια και τόση συνάφεια ανάμεσα σε θεούς και θνητούς, παρά τη διαφορά τους: θνητότητα και αθανασία.

Αυτό ακριβώς είναι που χαρακτηρίζει τους θνητούς.  Η θνητότητα. Γι αυτό ο ποιητής ανησυχεί. Φύτεψε  στο μπαλκόνι του μια μικρή ελιά σε μια μεγάλη γλάστρα. Έτσι, χωρίς λόγο τη φύτεψε, γιατί το κάνουν κι άλλοι. Την παρακολούθησε μέρα με τη μέρα  να μεγαλώνει.  Αλλά του ξέφυγε πως μέρα με τη μέρα μεγάλωνε κι αυτός.  Στο διάστημα αυτό την αγάπησε σαν παιδί του. Τα χρόνια όμως πέρασαν, τα μαλλιά του άσπρισαν, το σώμα άρχισε να λυγίζει σπρωγμένο από στον πανδαμάτορα χρόνο. Η συνείδηση του χρόνου, του προσωπικού του χρόνου, πως λιγοστεύει, τον γέμισε άγχος. Τον έκανε να αναρωτιέται, όπως κάθε  γονιός για το παιδί του. Θα προλάβαινε άραγε να τη δει να δίνει καρπούς;

Το ερώτημα είναι: για ποιο πράγμα ανησυχεί  στ’ αλήθεια ο ποιητής; Για το αν θα προλάβει να δει τους καρπούς του έργου του ή για το γεγονός του θανάτου, που καραδοκεί κάθε ζώντα οργανισμό; Ο ποιητής, όπως κάθε άνθρωπος, έχει συνείδηση της ζωής και του θανάτου. Ο ποιητής, όπως κάθε άνθρωπος, φοβάται το θάνατο. Το πέρασμα στην αιωνιότητα κλείνει τις οδούς της γνώσης, της επικοινωνίας. Μέσα στον τάφο του κανένας πια δεν βλέπει τα αγαπημένα του πρόσωπα, δεν μαθαίνει τι κάνουν οι δικοί του, πώς τα καταφέρνουν στη ζωή και κυρίως πώς τα καταφέρνουν χωρίς αυτόν. Ο θάνατος δεν έχει πόνο, έχει άγνοια, σημαίνει ανυπαρξία. Και αυτό το μεγάλο τίποτα της ανυπαρξίας είναι  που γεμίζει τρόμο τους ζωντανούς.  Και σαν αντίβαρο, τους κάνει φιλόσοφους.

Όμοια και ο ποιητής μας, στη σκέψη του θανάτου γίνεται φιλόσοφος. Αναρωτιέται αν θα προλάβει να δει την ελιά του να βγάζει καρπούς, αν θα ζήσει τελικά ο ίδιος να το δει αυτό.  Με τρόπο προσωπικό, κουβεντιαστό και απλό θα ομολογήσει ότι το ξέρει πως θα πεθάνει, ότι γνωρίζει πως δεν θα χαθεί ο κόσμος, αν αυτός πεθάνει. Όλα, σημαντικά και ασήμαντα θα συνεχίσουν με τον τρόπο τους να πορεύονται, όπως ακριβώς συνέβαινε πριν αυτός γεννηθεί, πριν ακόμη φυτέψει την ελιά. Τι κι αν νοιάζεται; Αυτό συμβαίνει γιατί ζει και καταλαβαίνει. Όταν όμως κλείσει ο τάφος του (τάφος = τόπος χωρίς φως)  δεν θα νοιάζεται για τίποτα πια. Το ίδιο αργά ή γρήγορα θα πάψουν να νοιάζονται και οι άλλοι γι αυτόν.  Και έτσι απλά ο ποιητής, επειδή δεν μπορεί να παλέψει τον θάνατο ή να τον ανατρέψει,  παραδίνεται.

Η ελιά θα μεγαλώσει, θα δώσει καρπούς έστω και μέσα στη μεγάλη  της γλάστρα, φυλακισμένη σαν τους αστούς στα σπίτια τους, περιορισμένη, αλλά αποφασισμένη να δώσει τη μάχη της για τη ζωή.  Ο ποιητής όμως παραμένει σταθερός στην πεποίθησή του πως  δεν υπάρχει μετά το θάνατο ζωή, αντίληψη, που εντοπίσαμε και στο ποίημά του από την ίδια συλλογή, Το ξόρκι, το οποίο αναλύσαμε και δημοσιεύσαμε στο ίδιο ιστολόγιο στις 28 Μαΐου 2012.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s