Τίτος Πατρίκιος, Το ξόρκι

Μισώ το τίποτα

μα τώρα τελευταία

συχνά το αναφέρω

σαν νά ‘θελα να το ξορκίσω.

Το ίδιο μισώ το θάνατο

που επίσης συχνά τον αναφέρω

όμως αυτός με τίποτα δεν ξορκίζεται.

Το ποίημα είναι από τη συλλογή, Συγκατοίκηση με το παρόν, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2012

Κεντρική ιδέα του ποιήματος είναι ο θάνατος, οποίος δεν ξορκίζεται με τίποτα. Ο θάνατος, που νίκησε το Διγενή στα Μαρμαρένια Αλώνια, που κορόιδεψε τον Ορφέα πως θα του γυρίσει πίσω στη ζωή την Ευρυδίκη, αλλά βρήκε πάλι τρόπο να του την ξαναπάρει στον Άδη. Ο Θάνατος που τελικά έχει πάντοτε την τελευταία λέξη. Την οριστική τελευταία απόφαση. Γι αυτό και αποτελεί την εσχάτη των ποινών, αλλά και το μέγιστο μπαμπούλα για εκφοβισμό.

Ο άνθρωπος φοβάται το θάνατο, δεν τον θέλει και τον ξορκίζει με πολλούς τρόπους. Αδυνατεί να συμβιβαστεί με την ιδέα του. Δεν ξέρει τι συμβαίνει μετά. Για το μετά υπάρχουν πολλές θεωρίες και απόψεις. Καμιά όμως δεν τον ικανοποιεί. Πάντα μέσα του κρατά την πιο πιθανή. Να μην υπάρχει τίποτε. Ο άνθρωπος πεθαίνει και χάνεται, εξαφανίζεται, σκορπίζεται στα εξ ων έχει συντεθεί στο σύμπαν. Σκέψεις, συναισθήματα, γνώσεις, επιθυμίες, αγάπες, έρωτες…

Η Χριστιανική θρησκεία αποδέχεται τη μετά θάνατο ζωή. Γι αυτό μας μιλά για  τη Δευτέρα Παρουσία, την ανάσταση των νεκρών. Οι καλοί χριστιανοί  το πιστεύουν και παρηγοριούνται. Η αρχαία ελληνική θρησκεία δεν είναι καθόλου παρηγορητική. Δεν μίλησε ποτέ για κόλαση και παράδεισο, ούτε για ζωή στον Άδη. Στη χώρα του Πλούτωνα οι νεκροί κυκλοφορούν ως σκιές άχρωμες, άυλες, υπαρκτές στην ανυπαρξία τους. Για το πόσο πικρή, ακριβώς για το τίποτα που τη χαρακτηρίζει, είναι η ζωή στον κάτω κόσμο, μας διασώζει ο Ποιητής των ποιητών Όμηρος. Στην Οδύσσεια, ο δαιμονικός Οδυσσέας, για τον οποίο ο κόσμος δεν έχει σύνορα,  πηγαίνει  στον Άδη. Εκεί ανάμεσα σε χαμένες σκιές χαμένων ανθρώπων συναντά τον Αχιλλέα, τον μέγιστο των ηρώων, σκιά τώρα ανάμεσα στις σκιές, ένα τίποτα στο μηδέν και το άπειρο.  Αισθάνεται όμως την ανάγκη ο βασιλιάς της Ιθάκης  να καλοτυχίσει το γιο της Θέτιδας που κι όταν ζούσε σαν θεό τον τιμούσαν οι Αργίτες και νεκρός τώρα στους νεκρούς μεγάλη δύναμη έχει. Δεν έχει την ίδια γνώμη όμως ο νεκρός ήρωας.

“Δυσσέα για το θάνατο μη με παρηγορήσεις.

Θάθελα νάμαι χωρικός και να ξενοδουλεύω

σε αφέντη δίχως χτήματα, πούναι το βιος του λίγο,

παρά να βασιλεύω εδώ στους πεθαμένους όλους”. (Οδ, λ 488-491)

Ηλίου φαεινότερον πως ο άνθρωπος δεν τον θέλει το θάνατο ούτε τις δόξες του Κάτω Κόσμου, αν υπάρχουν.  Προτιμά φτωχός και πεινασμένος, αλλά ζωντανός, γιατί η ζωή είναι από μόνη της ελπίδα. Ελπίδα να δει, να γνωρίσει, να μάθει, να αγαπήσει, να αγαπηθεί, να μισήσει, να μισηθεί, να κονταροχτυπηθεί με την πραγματικότητα, όσο σκληρή κι αν είναι. Ελπίδα να δημιουργήσει και να καταξιωθεί. Στον άλλο κόσμο τίποτα από όλα αυτά δεν συμβαίνει. Γιατί λοιπόν ο άνθρωπος, που έχει συνείδηση της πραγματικότητας, της ζωής και του θανάτου, γιατί να θέλει τον θάνατο; Το λέει και ο εθνικός μας ποιητής στους Ελεύθερους Πολιορκημένους: Γλυκιά η ζωή κι ο θάνατος μαυρίλα.

Η αρχαία ελληνική φιλοσοφική σκέψη παραδίδει πολλά περί ζωής και θανάτου, αλλά εγώ θα σταθώ σε δύο μόνο πάγιες απόψεις. Του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Για τον Πλάτωνα υπάρχει μετά θάνατον ζωή και μάλιστα σε έναν κόσμο ιδεατό και τέλειο, τον οποίον μόνον οι αγνές ψυχές θα γνωρίσουν. Για τον Αριστοτέλη τα πράγματα είναι πιο απλά. Δεν υπάρχει ζωή μετά το θάνατο. Πέθανες, πάει τελείωσες. Όποιος όμως έχει δημιουργήσει έργο διαχρονικό σε κάποιο τομέα της επιστήμης ή της τέχνης, αποδεκτό και καταξιωμένο από τους πολλούς, από το λαό, τότε ναι, τότε αυτός έχει κερδίσει την αθανασία. Απόδειξη: σήμερα μιλάμε για τους Αρχαίους Έλληνες, τους σπουδαίους και καταξιωμένους δημιουργούς, σαν να είναι ανάμεσά μας.  Γιατί  ζουν μέσα από το έργο και τη δράση τους και μας διδάσκουν ακόμη.

Ας τους μιμηθούμε. Διαφορετικά μας παραμονεύει ο θάνατος, δηλαδή η ανυπαρξία. Και βέβαια δεν θα μας σώσουν τα ξόρκια.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s