Μίλτος Σαχτούρης, 1919 – 2005

Γεννήθηκε και πέθανε στην Αθήνα. Από οικογένεια αστών. Δισέγγονος του Γεωργίου Σαχτούρη, ναυμαχομάχου του ’21. Μετά το θάνατο του πατέρα του διέκοψε τις σπουδές του στη Νομική για να ασχοληθεί έκτοτε μόνο με την ποίηση. Αυτό σημαίνει πως δεν εργάστηκε ποτέ και πουθενά. Για να ζήσει αναγκάστηκε να πουλήσει την οικογενειακή περιουσία. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1941, αλλά αναγνωρίστηκε μετά το 1961. Επηρεάστηκε από τον υπερρεαλισμό, αλλά γρήγορα αναζήτησε και βρήκε την προσωπική του ποιητική φωνή. Το περιεχόμενο των ποιημάτων του είναι επηρεασμένο από την κατοχή, τον εμφύλιο και την μετεμφυλιακή περίοδο. Χαρακτηρίζεται ως ποιητής του παραλόγου  και του συμβολισμού. Η γλώσσα του είναι ελλειπτική, λιτή, τραγική και το ύφος του σοβαρό, αλλά σκυθρωπό και βαρύ, θα έλεγα.

Ας τον γνωρίσουμε καλύτερα μέσα από τρία ποιήματά του, με τη χρονολογική σειρά της δημοσίευσής τους.

Ι. Ο Τρελός λαγός

από τη συλλογή, Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο κόσμο, 1958, μετεμφυλιακή περίοδος.

Γύριζε στους δρόμους ο τρελὸς λαγὸς
γύριζε στους δρόμους
ξέφευγε απ᾿ τα σύρματα ο τρελὸς λαγὸς
έπεφτε στις λάσπες

Φέγγαν τα χαράματα ο τρελὸς λαγὸς
άνοιγε η νύχτα
στάζαν αίμα οι καρδιὲς
ο τρελὸς λαγὸς
έφεγγε ο κόσμος

Βούρκωναν τα μάτια του ο τρελὸς λαγὸς
πρήσκονταν η γλώσσα
βόγγαε μαύρο έντομο ο τρελὸς λαγὸς
θάνατος στο στόμα

Σε συνέντευξή του ο ποιητής είπε ότι Ο τρελός λαγός είναι ο ίδιος ο ποιητής. Μέσα από το ποίημα μας δίνει εικόνες της ζωής του. Με σύμβολα μας γνωστοποιεί τις ανασφάλειες, τους φόβους, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, τους αγώνες του για την αποδοχή του ως ποιητή. Εν ολίγοις, αυτό που εισπράττουμε είναι μια δύσκολη ποιητική διαδρομή μέσα από την αρρώστια του (φυματίωση στην κατοχή), τη συμμετοχή του στον εμφύλιο ως στρατιώτης, μέσα από την τολμηρή του απόφαση να μην κάνει τίποτε άλλο στη ζωή του, παρά μόνον αυτό, να γράφει ό,τι του κινούσε το μυαλό και την ψυχή του.

ΙΙ. Τα Χελιδόνια μου,

από τη συλλογή: Το σκεύος, 1971, Δικτατορία.

Δὲ σᾶς γνωρίζω ἐφέτος
καημένα χελιδόνια μου
πετᾶτε ἄραγε ὅπως ἄλλοτε
ἢ μήπως σὲ ρόδες πάνω νὰ κυλᾶτε

ὅμως τὸ μάτι σας γιατί ἔτσι μεγάλωσε
τεράστιο
τεράστιο καὶ πορφυρὸ

μονάχα ὁ οὐρανὸς σᾶς ἔχει ἀπομείνει
μὰ νά ῾ναι γιὰ σᾶς τώρα Οὐρανός;

Στο ποίημά του αυτό ο Σαχτούρης μιλάει για μια εποχή που έδυσε και μια άλλη που ανατέλλει. Με ερωτηματικά και καταφατικές γνώμες διατυπώνει τους φόβους του, γιατί δεν μπορεί να γνωρίζει αν θα είναι καλύτερη ή χειρότερη η νέα τάξη πραγμάτων που καταφθάνει.  Φοβάται όμως, φοβάται το άγνωστο, την καλπάζουσα ανάπτυξη της τεχνολογίας, την είσοδό της στη ζωή μας. Θα είμαστε όπως πρώτα; Ο ουρανός μας θα είναι όπως τον γνωρίζαμε ή σαν τα χελιδόνια θα χάσουμε την ελευθερία μας, την ήδη ακρωτηριασμένη.

ΙΙΙ. Οι απομείναντες,

από τη συλλογή: Χρωμοτραύματα, 1980, Μεταπολίτευση

Ὅμως ὑπάρχουν ἀκόμα
λίγοι ἄνθρωποι
ποὺ δὲν εἶναι κόλαση
ἡ ζωή τους

ὑπάρχει τὸ μικρὸ πουλὶ ὁ κιτρινολαίμης
ἡ Fraülein Ramser
καὶ πάντοτε τοῦ ἥλιου οἱ ἀπομείναντες
οἱ ἐρωτευμένοι μὲ ἥλιο ἢ μὲ φεγγάρι

ψάξε καλὰ
βρές τους, Ποιητή!
κατάγραψέ τους προσεχτικὰ
γιατί ὅσο πᾶν καὶ λιγοστεύουν

λιγοστεύουν

Η δικτατορία κατέρρευσε. Ο ρομαντισμός απελπιστικά λιγόστευσε. Ο ρεαλισμός περίσσεψε. Και μέσα στο σκληρό κόσμο της πραγματικότητας, που απλώνεται απειλητικά και μας κατακυριεύει, απομένουν μερικοί, λίγοι ρομαντικοί,ίσως αιθεροβάμονες, που η ζωή τους δεν έχει γίνει ακόμη κόλαση. Αυτούς πρέπει να τους βρει ο ποιητής, να τους αναζητήσει και να τους βρει, γιατί μέσα στη στυγνή καθημερινότητα, αυτοί κρατούν τα τελευταία όρια της αισιοδοξίας μας. Πρέπει να τους βρει ο ποιητής, είναι χρέος του, και να τους κρατήσει στην επιφάνεια, γιατί λιγοστεύουν και λιγοστεύουν. Και με την αναδίπλωση του ρήματος «λιγοστεύουν»  στενεύουν και τα όρια της αισιοδοξίας μας. Πόσο μάλλον, αν τελικά δεν καταφέρει να τους βρει.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s