Η Ρόζα Ιμβριώτη στο Μαράσλειο Διδασκαλείο (ΜΔ)

Η μέθοδος διδασκαλίας της ιστορίας στο ΜΔ

Όπως πληροφορούμεθα από τα πρακτικά των συνεδριάσεων του Μαρασλείου, για όλα τα μαθήματα και για το μάθημα της ιστορίας έγιναν πρότυπες διδασκαλίες, με σκοπό την προσαρμογή τους στις νέες αντιλήψεις προσέγγισης του γνωστικού αγαθού. Η Ιμβριώτη έκανε δύο υποδειγματικές διδασκαλίες για την Ελληνική Επανάσταση και, όπως γινόταν πάντα, ακολούθησε κριτική πάνω στο μάθημα σε ειδική συνεδρίαση του προσωπικού. Για το μάθημα της Ιστορίας και τη μέθοδο διδασκαλίας του μιλούν ο Αναγνωστόπουλος και η Ιμβριώτη, που διδάσκουν το μάθημα στο Διδασκαλείο, συντονίζει ο Διευθυντής Δελμούζος, συνεργάζεται ο Υποδιευθυντής Παπαμαύρος και διατυπώνουν απόψεις και οι άλλοι καθηγητές του ΜΔ και οι δάσκαλοι του προτύπου δημοτικού. Εκφράζονται γνώμες και ασκείται κριτική σε θέματα που αφορούν στην ύλη, στο πνεύμα  και στη μέθοδο του μαθήματος, το οποίο πρέπει να διαμορφωθεί έτσι, ώστε να υπηρετεί τις βασικές αρχές του κινήματος της Νέας Αγωγής.

Από το πλήθος των απόψεων που διατυπώθηκαν σε αυτή τη συνεδρίαση θα επικεντρωθούμε σε όσα εισηγήθηκε η Ιμβριώτη σχετικά με τη μέθοδο που εφάρμοζε για τη διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας. Ο τρόπος με τον οποίο δίδαξε το μάθημα η παιδαγωγός μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, γιατί η νέα μέθοδος που εφάρμοσε αποτέλεσε την «πέτρα του σκανδάλου» και έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει η γνωστή εναντίον του Μ.Δ. πολεμική, γνωστή στην Ιστορία της Εκπαίδευσης ως «Μαρασλιακά».

Η σύντομη εισήγησή της περιλαμβάνει ένα γενικό μέρος, ένα ειδικό και ένα πρακτικό.

Στο γενικό μέρος θα υποστηρίξει τα εξής: Στο σχολείο τα παιδιά πρέπει να διδαχτούν την ιστορία του πολιτισμού], ως απαραίτητη συνεργό στην προσπάθεια του ανθρώπου να ανεβεί σε ανώτερες μορφές ζωής. Το μάθημα της ιστορίας πρέπει να απελευθερωθεί από τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας του και το δογματισμό και να συνδεθεί με την άμεση γνώση και εμπειρία. Η άμεση γνώση θα αποκτηθεί μέσα από τη μελέτη και αξιοποίηση των πηγών, ώστε να φτάσει το παιδί στην ιστορική αλήθεια. Με τη μελέτη των πηγών θα καθοδηγηθεί ο έφηβος να συλλάβει την ενότητα και την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Να κατανοήσει τη λογική συνάφεια που διέπει την ενότητα αυτή κατά την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Η διδασκαλία του μαθήματος δεν θα περιοριστεί μόνο στα πολεμικά γεγονότα, αλλά το πλάτος της θα διευρυνθεί και θα συμπεριλάβει όλα τα επίπεδα του πολιτισμού. Τέλος, θα τονίσει την ουσιαστική επίδραση του οικονομικού παράγοντα κατά την εξέταση των ιστορικών γεγονότων, ως ένα από τα σημαντικότερα επίπεδα του πολιτισμού.

Το ειδικό μέρος αφορά στο μάθημα της Ελληνικής επανάστασης. Τη διδασκαλία της θα τη στηρίξει στο διπλό υποθετικό ερώτημα: αν η επανάσταση είναι «αυθόρμητη» απόφαση και εκτέλεση όλου του ελληνικού λαού ή έγινε με την πρωτοβουλία της αστικής τάξης, η οποία στο ξεκίνημα και την ορμή της παρέσυρε και τους άλλους Έλληνες. Για να δικαιολογήσει μάλιστα το ρόλο της αστικής τάξης στην Ελληνική επανάσταση, θα αναφερθεί  στην άνοδο της τάξης αυτής στην Ευρώπη και στην επίδραση που άσκησε στις άλλες χώρες. Στη συνέχεια θα υποστηρίξει πως οι έφηβοι θα κατανοήσουν καλύτερα το παρόν τους, αν μελετήσουν το παρελθόν τους κατευθείαν από τις πηγές. Και αμέσως θα εξηγήσει στους συνεργάτες του ΜΔ και των δασκάλων πώς ακριβώς εννοεί τη χρήση των πηγών. Θα τονίσει πως η χρήση των πηγών πρέπει να γίνει «με καθαρά ευρετική μέθοδο και κριτική έρευνα», για να αναπτύξουν τα παιδιά ιστορικοκριτική σκέψη. Θα επιμείνει στην αναγκαιότητα της μελέτης των πηγών από τους μαθητές για τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα με στόχο την προσέγγιση της ιστορικής αλήθειας. Θα διευκρινίσει ακόμη ότι από των σύνολο των πηγών άλλες θα μελετηθούν ιστορικοκριτικά και σε βάθος για την κατά το δυνατό κατάκτηση της ιστορικής αλήθειας, ενώ κάποιες άλλες θα χρησιμοποιηθούν ως γέφυρες και θα διαβαστούν απλώς για τη διατήρηση της ιστορικής ενότητας, με στόχο την εξοικονόμηση χρόνου για την ολοκλήρωση της ύλης, στοιχείο σημαντικό για τη γνώση του παρόντος. Τέλος, θα υποστηρίξει πως το εγχειρίδιο θα χρησιμοποιηθεί μόνο όπου δεν υπάρχουν πηγές. Η ύπαρξη των πηγών πρέπει να καταργεί το εγχειρίδιο, του οποίου η χρήση «επηρεάζει» τα παιδιά και δεν τα αφήνει να προσεγγίσουν την ιστορική αλήθεια με ελεύθερο πνεύμα.

Στο τρίτο μέρος της εισήγησης, που αφορά στην τεχνική της μελέτης και έρευνας των πηγών, η νεαρή εισηγήτρια θα εκθέσει: «Μοιράζω το υλικό στα παιδιά πχ. έγγραφα, υπάρχοντα για ένα γεγονός. Τα έγγραφα αυτά εξετάζονται μέσα στην τάξη και από κει καταλήγουμε σε ορισμένα συμπεράσματα. Γίνεται η συγχώνευση σ’ ένα όλο. Γεννιόνται βέβαια ορισμένες δυσκολίες ή προβλήματα. Τότε αναλαβαίνουν μερικά παιδιά και προστρέχουν σε επιστημονικά συγγράμματα ή βοηθήματα διάφορα και μας φέρνουν περισσότερες λεπτομέρειες. Το εγχειρίδιο πάντοτε υπάρχει σαν σκελετός που δείχνει τη συνοχή. Εργασία γίνεται και χωρίς πηγές με βάση το εγχειρίδιο μόνο. Μα τότε γίνεται η μελέτη μέσα στην τάξη και σύμφωνα με καθορισμένο αίτημα ιστορικό. Συλλέγεται ό,τι μας χρησιμεύει απ’ αυτό. Μα επειδή το εγχειρίδιο είναι πάντα υπερβολικά πενιχρό γεννιούνται πολλά προβλήματα που τα αναλαβαίνουν ορισμένες ομάδες».

Δεν είναι δύσκολο, νομίζω, από την εισήγησή της να αντιληφθούμε ότι με τα διδακτικά ερωτήματα που έθετε η παιδαγωγός σχετικά με τα αίτια της Ελληνικής Επανάστασης και τη μέθοδό της δεν διαφοροποιούσε μόνο το σκοπό της διδασκαλίας του μαθήματος, αλλά άνοιγε «κλειστά» της ιστορίας μονοπάτια στα μάτια των παιδιών. Ασκούσε τους μαθητές της, όπως ακριβώς το επιδίωκε, να κινούνται ελεύθερα στο ιστορικό παρελθόν και να εισδύουν βαθιά στα μηνύματα της πραγματικότητας.


Advertisements

9 Σχόλια

  1. Εντυπωσιακό!!! Πολλά χρόνια μπροστά από την εποχή της… Για να μην πω και από την εποχή μας…

    Απάντηση

  2. Ευχαριστώ που διαβάσατε το άρθρο μου στο ιστολόγιό. Όντως η Ρόζα Ιμβριώτη ήταν μια μεγάλη μορφή της Ελλάδας του 20ου αιώνα, αλλά επειδή ήταν γυναίκα και ανήκε στο ΚΚΕ, η πολυσχιδής και πολύμορφη δράση της έμενε στο περιθώριο. Κοπίασα πολύ για να φέρω το πνευματικό έργο της όλο στο φως, αλλά τα κατάφερα. Η διατριβή μου υπάρχει στη Φιλοσοφική Αθηνών, τμ. ΦΠΨ, όροφος 5ος. Αξίζει τον κόπο να διαβάσει κανείς την παιδαγωγική και εκπαιδευτική της δράση, καθώς και τους κοινωνικούς της αγώνες. Πάντως σε δύο με τρεις μήνες από την Εμπειρία Εκδοτική θα κυκλοφορήσει και σε βιβλίο. Γιατί αξίζει να γνωρίσει όλο και περισσότερος κόσμος αυτήν την παιδαγωγό. Τις παρουσιάσεις του βιβλίου θα τις γνωστοποιήσω μέσω ιστολογίου.
    Χρύσα Χρονοπούλου
    Δρ Φιλοσοφία Συγγραφέας

    Απάντηση

  3. Πραγματικά πρόκειται για μια φωτισμένη Ελληνίδα. Ασχολούμαι σε μεταπτυχιακό επίπεδο με τις Ελληνίδες δημοτικίστριες και πιστεύω ότι πρέπει να παρουσιαστεί το σπουδαίο έργο τους.

    Απάντηση

    • είναι πολύ συγκινητικό, που ασχολείστε με τις Ελληνίδες δημοτικίστριες. Πράγματι μία από αυτές ήταν και η Ρόζα Ιμβριώτη. Με μια διαφορά πολύ σημαντική κατά τη γνώμη μου. Η Ιμβριώτη δεν ήταν απλώς δημοτικίστρια. Η προσχώρησή της στο δημοτικισμό και τους δημοτικιστές είχε έναν ευρύτερο πολιτικοκοινωνικό προβληματισμό. Εν ολίγοις ο αγώνας της δεν ήταν μόνο για τη γλώσσα, αλλά για τα δικαιώματα των λαϊκών τάξεων και όχι μόνο, όπως γυναίκες, παιδιά, εργαζόμενοι.
      Δεν ξέρω αν θα ήταν πολύ εγωιστικό από μέρους μου, αλλά σας προτρέπω να διαβάσετε τη διατριβή μου, Η Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική δράση της Ρόζας Ιμβριώτη, όπου καταδηλώνεται ο ευρύς και βαθύς κοινωνικός της προβληματισμός μέσα από τους αγώνες της για τη γλώσσα και την εκπαίδευση. Συνάμα σας γνωστοποιώ πως το σύγγραμμα, Ρόζα Ιμβριώτη της ζωής και του σχολείου, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εμπειρία Εκδοτική και πρόκειται να παρουσιαστεί επισήμως στο βιβλιοκαφενείο Φλοράλ, Πλατεία Εξαρχείων, στο τέλος Μαρτίου. Εκε, ελπίζω, θα ακουστούν και άλλα ενδιαφέροντα γύρω από τους αγώνες της Ιμβριώτη και των δημοτικιστών/τριών. Πέραν τούτου όμως καλό θα ήταν να βλέπατε και τη διατριβή στη Φιλοσοφική Αθηνών, όροφος 5ος, στο σπουδαστήριο. Ευχαριστώ

      Απάντηση

  4. Δεν είναι καθόλου εγωιστικό!!και σας λέω ότι ήδη διαβάζω τη διατριβή σας, την έχω δανειστεί από τη βιβλιοθήκη της Σχολής μου στο ΑΠΘ. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η δουλειά σας!Πραγματικά αξιοθάυμαστη, διότι προσπαθούσα με συντομία να πριγράψω τη δραστηριότητά της και μου ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Επίπονη δουλειά, αλλά ήρθαν τόσα στο φως. Θα συμφωνήσω μαζί σας ότι η Ιμβριώτη δε μένει μόνο στη γλώσσα, αλλά θα τολμήσω να πω ότι από την μικρή μου έρευνά ως τώρα, βλέπω ότι η γλώσσα δεν αποτέλεσε μοναδικό σημείο αναφοράς και για τις υπόλοιπες. Η γυναικεία εκπαίδευση, το γυανιεκίο ζήτημα, η παιδική ηλικία και άλλα τόσα που μπορούν αν ανφερθούν αποτέλεσαν σημείο προβληματισμού. Χαίρομαι ιδιαιτέρως που ο προβληματισμός και η έρευνα για τις Ελληνίδες τυγχάνει μεγάλου ενδιαφέροντος ολοένα και από περισσότερους. Αν μπορέσω να βρίσκομαι στην Αθήνα στα τέλη του Μάρτη θα προσπαθήσω να παραβρεθώ στην παρουσίαση του βιβλίου σας.
    Ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας!

    Απάντηση

  5. Posted by Λίνα on Μαρτίου 10, 2011 at 9:51 μμ

    Καλησπέρα ήθελα να μάθω σε ποια βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης πωλείται το βιβλίο σας για τη Ρόζα Ιμβριώτη.
    Ευχαριστώ

    Απάντηση

    • Posted by chryssablog on Μαρτίου 12, 2011 at 9:09 μμ

      Το βιβλίο εκδόθηκε από τις εκδόσεις Εμπειρία Εκδοτική. Πιστεύω πως σε οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο αν απευθυνθείτε, θα το παραγγείλουν και θα σας το φέρουν. Ούτως ή άλλως σας ευχαριστώ για το ενδιαφέρον που δείχνετε για το βιβλίο μου. Οι ως τώρα κριτικές που δέχτηκε το έργο ήταν πολύ θετικές και αυτό με κάνει να νιώθω δικαίωση, γιατί ασχολούμαι με την Ιμβριώτη από το 1994. Και με ειλικρίνεια δηλώνω πως η ενασχόληση αυτή με έκανε καλύτερη καθηγήτρια. Σας το εύχομαι και για σας

      Απάντηση

  6. Posted by Λίνα on Μαρτίου 21, 2011 at 4:00 μμ

    Ευχαριστώ για την πρόσκληση για την παρουσίαση του βιβλίου σας!Δυστυχώς μένω στη Θεσσαλονίκη και δε θα μπορέσω να έρθω. Καλή συνέχεια στο έργο σας!
    Με εκτίμηση

    Απάντηση

  7. […] παιδιά πρέπει να διδαχτούν την ιστορία του πολιτισμού], ως απαραίτητη συνεργό στην προσπάθεια του ανθρώπου […]

    Απάντηση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s